Desloratadyna jest pochodną piperydyny. Należy do leków przeciwhistaminowych drugiej generacji, o długim działaniu. Desloratadyna jest metabolitem loratadyny, a jej aktywność farmakodynamiczna jest 2,5 do 4 razy większa niż loratadyny (badania u zwierząt) [1]. Dzięki temu, że nie przenika bariery krew – mózg, nie cechuje się działaniem sedatywnym, ponadto nie wywiera wpływu na kanały potasowe, nie działa arytmogennie. Badania in vitro wskazują na działanie przeciwalergiczne desloratadyny. Hamuje uwalnianie z ludzkich komórek tucznych i leukocytów zasadochłonnych cytokin indukujących proces zapalny (IL-4, IL-6, IL-8, IL-13), jak również hamuje ekspresję adhezyjnej cząsteczki selektyny P na powierzchni komórek śródbłonka oraz cząsteczki adhezyjnej ICAM 1 [2, 3, 4]. Ponadto spośród leków przeciwhistaminowych, desloratadyna w największym stopniu wpływa na hamowanie NK-B [5].

Desloratadyna jest stosowana w leczeniu chorób alergicznych – alergicznego nieżytu nosa, zarówno postaci przewlekłej jak i sezonowej, w leczeniu pokrzywki, jako uzupełniające leczenie u chorych z astmą atopową, zwłaszcza z towarzyszącymi objawami ze strony nosa [2].

ALERGICZNY NIEŻYT NOSA

Alergiczny nieżyt nosa charakteryzuje się występowaniem co najmniej jednego z poniższych objawów – napady kichania, świąd nosa, surowicza lub surowiczo-śluzowa wydzielina, uczucie zmniejszonej drożności nosa. Towarzyszą im często zaburzenia węchu, zapalenie spojówek [6]. Objawy te mogą istotnie wpływać na funkcjonowanie chorego, jego jakość życia. Zastosowanie postępowania zmierzającego do ograniczenia ekspozycji na alergen nie zawsze jest możliwe lub nie przynosi oczekiwanego efektu, konieczne jest wówczas zastosowanie farmakoterapii. Leki przeciwhistaminowe są zalecane zarówno w leczeniu przewlekłego,
jak i okresowego nieżytu nosa, zwłaszcza u dzieci. Publikowane w ostatnim okresie badania potwierdzają, że desloratadyna wpływa na zmniejszenie stopnia nasilenia objawów, przyczynia się do poprawy jakości życia chorego. Większość badań dotyczących efektywności stosowania desloratadyny jako punkty końcowe wskazuje ocenę stopnia nasilenia objawów wyrażoną na kilkustopniowej skali oraz ocenę jakości życia (najczęściej za pomocą kwestionariusza Rhiniconjuctivitis Quality of Life Questionnaire – RQLQ).

Niedawno zakończono wieloośrodkowe, randomizowane, kontrolowane placebo badanie realizowane w ramach projektu Ga²len. Zarówno u chorych na okresowy, jak i przewlekły nieżyt nosa, zastosowano te same metody oceny skuteczności leczenia. Jako punkty końcowe uwzględniono przede wszystkim: ocenę stopnia nasilenia objawów porannych i wieczornych (skala T5SS: blokada nosa, zmniejszenie drożności nosa, kichanie, obecność wydzieliny, świąd nosa, świąd oczu); ocena od 0 (brak) do 3 (maksymalne) oraz jakość życia (RQLQ).

W badaniu z udziałem chorych na przewlekły nieżyt nosa, okres leczenia wynosił 85 dni [7]. W grupie leczonej desloratadyną obserwowano istotne zmniejszenie średnich wartości objawów porannych i wieczornych w stosunku do placebo (p<0,001); poprawę jakości życia w porównaniu do placebo (p<0,001). Częstość występowania działań niepożądanych i objawów ubocznych w obu grupach była podobna (10,0% dla desloratadyny; 8,4% dla placebo).

U chorych na okresowy alergiczny nieżyt nosa [8], okres leczenia trwał 15 dni. W grupie chorych leczonych desloratadyną stwierdzono istotne zmniejszenie stopnia nasilenia objawów porannych i wieczornych (skala T5SS) w porównaniu do placebo (p<0,001). Poprawa jakości życia była istotnie wyższa w grupie leczonej desloratadyną niż w grupie placebo (p<0,001). Nie obserwowano różnic w zakresie częstości występowania działań niepożądanych i objawów ubocznych dla desloratadyny (7,2%) i placebo (7,0%).

W wieloośrodkowym, kontrolowanym placebo badaniu chorych na alergiczny okresowy nieżyt nosa [9] oceniano objawy ze strony nosa (TNSS – total nasal symptom score) oraz inne objawy (świąd oczu, uszu, podniebienia, łzawienie, zaczerwienienie oczu – TNNSS – total non-nasal symptom score), do analizy wykorzystano skalę od 0 (brak) do 3 (ciężkie). Stwierdzono znamienne obniżenie wartości średnich porannego oraz wieczornego nasilenia objawów ze strony nosa (p=0,0003), pozostałych objawów TNNSS (p=0,001) oraz łącznie wszystkich objawów (p=0,0002) w porównaniu do placebo. Istotną klinicznie poprawę obserwowano po pierwszej dobie terapii, różnica wobec placebo utrzymywała się przez cały okres obserwacji. W grupie chorych leczonych desloratadyną stwierdzono istotnie większą poprawę jakości życia w porównaniu do wyników uzyskanych w grupie pacjentów leczonych placebo (p=0,0003). Częstość działań niepożądanych nie różniła się w obu grupach (dla desloratadyny: 22,7%, placebo: 19,3%), nie obserwowano działań sedatywnych.

W badaniu z udziałem chorych na przewlekły umiarkowany lub ciężki alergiczny nieżyt nosa stwierdzono poprawę jakości życia (kwestionariusz RQLQ) (p<0,05), istotne zmniejszenie objawów porannych i wieczornych wobec placebo (p=0,01). Ocena obejmowała takie objawy jak: poczucie blokady nosa, obecność wydzieliny z nosa [10]. Najwcześniej chorzy odnotowywali poprawę w zakresie poprawy drożności nosa oraz zmniejszenie ilości wydzieliny.

W jednym z kontrolowanych placebo badań [11] oceniano nie tylko stopień nasilenia objawów, ale dokonywano również oceny drożności nosa. U chorych na sezonowy alergiczny nieżyt nosa stwierdzono, w grupie leczonej desloratadyną istotne zmniejszenie w porównaniu do placebo stopnia nasilenia objawów, w badaniu rinomanometrycznym zmniejszenie całkowitego oporu (p<0,05) oraz zwiększenie przepływu wydechowego przez nos (p<0,05). Ryzyko działań niepożądanych nie różniło się w obu grupach.

W Polsce przeprowadzano podobne badanie wielośrodkowe, które nie było kontrolowane placebo. U chorych na przewlekły alergiczny nieżyt nosa z potwierdzoną za pomocą testów skórnych atopią wobec roztoczy kurzu domowego [13], oceniano stopień nasilenia objawów (poczucia zatkania nosa, wyciek z nosa, świąd nosa, objawy ze strony spojówek oka) za pomocą skali od 0 (brak) do 3 (istotnie wpływające na aktywność chorego). Chorzy dokonywali również subiektywnej oceny skuteczności leczenia. W badaniu przeprowadzono analizę porównawczą objawów przed i po leczeniu; okres terapii trwał 28 dni. Istotną poprawę obserwowano już po pierwszej dobie leczenia. Stwierdzono istotne statystycznie zmniejszenie nasilenia wszystkich objawów, w tym objawów towarzyszących ze strony oczu (p<0,01). Subiektywna ocena skuteczności leczenia również była przez chorych oceniona pozytywnie, jedynie 6,3% badanych uznało, że leczenie nie przyczyniło się do uzyskania poprawy.

Metaanaliza wcześniej przeprowadzonych badań (od 1996 do 2006 r.) [13], potwierdza pozytywny wpływ desloratadyny na ograniczenie objawów, poprawę drożności nosa u chorych na alergiczny nieżyt nosa. Analizą objęto ponad 3000 chorych biorących udział w 57 badaniach, z czego 13 miało charakter badań randomizowanych kontrolowanych placebo. Pomimo znacznej heterogenności badań, metaanaliza pozwoliła na ustalenie, że desloratadyna istotnie wpływa na zmniejszenie stopnia nasilenia wszystkich objawów (SMD -1.63; 95% CI -2.75 to -0.51; P=0.004), objawów ze strony nosa (SMD -0.66; 95% CI -0.91 to -0.42; P<0.001) w porównaniu do placebo. Ponadto analiza wskazuje, że desloratadyna istotnie wpływa na poprawę drożności nosa w porównaniu do placebo (SMD 0.32; 95% CI 0.10 to 0.55; P=0.005). Ocena drożności nosa potwierdzona została obiektywnymi metodami pomiarowymi. W niektórych pracach odnotowywano zmniejszenie eozynofilii w wymazach z nosa.

CHOROBY ALERGICZNE SKÓRY

Histamina odgrywa istotną rolę w etiopatogenezie chorób alergicznych skóry. Leki przeciwhistaminowe znajdują zastosowanie w leczeniu szeregu chorób alergicznych skóry, a wskazania do stosowania tych leków obejmują: pokrzywkę i obrzęk naczynioruchowy, atopowe zapalenie skóry, liszaj pokrzywkowy, wyprysk alergiczny i niealergiczny, wyprysk powietrznopochodny, osutki i odczyny polekowe, dermatozy przebiegające ze świądem [14].

Pokrzywka należy do zróżnicowanych zespołów chorobowych, w których do charakterystycznego obrazu należy bąbel pokrzywkowy, związany z wystąpieniem obrzęku skóry. Obrzęk naczynioruchowy często towarzyszy pokrzywce. Polega na występowaniu obrzęku dotyczącego tkanki podskórnej i podśluzowej. W obu jednostkach klinicznych kluczową komórką odpowiedzialną za reakcję zapalną jest mastocyt, który znajduje się przede wszystkim w skórze właściwej i tkance podskórnej. Największa ich ilość jest zlokalizowana w pobliżu naczyń w warstwie brodawkowej skóry. U chorych na pokrzywkę stwierdza się w wycinkach skóry zwiększoną liczbę komórek tucznych, w postaci niezmienionej oraz zdegranulowanej [15]. Mastocyty u chorych na pokrzywkę cechują się zwiększoną zdolnością uwalniania histaminy [16].

W kontrolowanym placebo badaniu ze ślepą próbą [17] chorych na pokrzywkę idiopatyczną przewlekłą, umiarkowaną lub ciężką, stosowano desloratadynę przez 6 tygodni. W badaniu brali udział chorzy w wieku powyżej 12 roku życia. Oceniano zarówno skuteczność terapii, jak i ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Badania wskazują, że już pierwsza dawka leku pozwoliła na zmniejszenie objawów (świąd, ilość i wielkość bąbli pokrzywkowych), wpłynęła istotnie na poprawę jakości snu i funkcjonowania w ciągu dnia. Efekt działania desloratadyny był szybki i utrzymywał się przez cały dalszy czas obserwacji. Ryzyko działań niepożądanych nie różniło się w grupie leczonej desloratadyną i placebo; nie obserwowano wpływu na funkcje poznawcze i psychomotoryczne (dawka desloratadyny 5 mg/dobę).

W jednym z badań, dotyczącym chorych na pokrzywkę uwzględniono te osoby, u których pomimo zastosowania standardowych dawek lewocetyryzyny (5 mg/d) lub desloratadyny (5 mg/d) objawy nadal utrzymywały się [18]. W związku z brakiem satysfakcjonującej odpowiedzi klinicznej podnoszono dawki leków stosowanych w monoterapii – około 75% chorych obu grup uzyskało pełną remisję objawów i poprawę jakości życia przy zastosowaniu 4-krotnie wyższej niż wyjściowa dawka leku (dla desloratadyny 20 mg/d; lewocetyryzyny 20 mg). Zmiana zakresu dawek nie wpłynęła na zwiększenie ryzyka działań sedatywnych, ani innych działań niepożądanych, które byłyby przyczyną przedwczesnego zakończenia badania. Autorzy badania wskazują na możliwość zwiększenia dawki leku w sytuacji niepełnej odpowiedzi klinicznej przy zachowaniu bezpieczeństwa terapii.

Autorzy innej pracy postawili jako cele badania próbę odpowiedzi na pytanie istotne z punktu widzenia praktyki klinicznej – czy bardziej skuteczne jest stosowanie leków przeciwhistaminowych doraźnie w sytuacji wystąpienia lub nasilenia objawów, czy stałe przyjmowanie leku? W kontrolowanym placebo badaniu [19] oceniano efektywność leczenia desloratadyną, podawanej doraźnie lub w dawce 5 mg/d na stałe. Analizowano stopień nasilenia wszystkich objawów (ocena dokonywana jednocześnie przez lekarza i chorego), występowanie świądu, ocenę skuteczności terapii, ocenę jakości życia (Dermatology Life Quality Index – DLQI). Dokonywano również oceny po 3 miesiącach od zakończenia leczenia (follow up); odnotowywano okres w jakim po raz pierwszy ponownie pojawił się świąd u chorego z wcześniejszą remisją. Stwierdzono znamiennie większą poprawę jakości życia u chorych leczonych stale desloratadyną w porównaniu z chorymi przyjmującymi lek na żądanie lub placebo (p<0,001). W grupie pobierającej lek na stałe mniejsza również była liczba dni, w których chorzy zgłaszali znaczne nasilenie objawów (p<0,05). Natomiast nie stwierdzono różnic w zakresie prewencji wystąpienia ponownego epizodu świądu po zakończeniu leczenia.

W kohortowym badaniu obserwacyjnym [20] analizowano skuteczność stosowania desloratadyny oraz ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. W badaniu wzięło udział 9200 chorych na pokrzywkę idiopatyczną przewlekłą (średni czas występowania objawów wynosił 24,9 miesiąca), stosowano desloratadynę w dawce 5 mg/d, średni okres pomiędzy wizytami wynosił 42 dni. W tym okresie chorzy dokonywali obserwacji stopnia nasilenia objawów, oceniali jakość snu i aktywność w ciągu dnia za pomocą kilkustopniowej skali (od 0 – brak do 3 – ciężkie). Podczas drugiej wizyty oceniali skuteczność i tolerancję terapii (od 1 – doskonała do 4 – zła/brak). Leczenie desloratadyną przyczyniło się do zmniejszenia stopnia nasilenia świądu (p<0,001), ilości bąbli pokrzywkowych (p<0,001) oraz ich wielkości (p<0,0001), poprawie uległa jakość snu oraz funkcjonowanie codzienne chorego (p<0,0001). Tolerancja leczenia była satysfakcjonująca – 77% chorych oraz 82% lekarzy określiło jako doskonałą, skuteczność, jako doskonałą określiło 47% chorych oraz
46% lekarzy, jako dobrą 35% chorych i 37% lekarzy.

Podobne obserwacje wskazujące na skuteczność desloratadyny u chorych na pokrzywkę przewlekłą w ograniczeniu świądu, wielkości i ilości bąbli pokrzywkowych uzyskano w innych randomizowanych, kontrolowanych placebo badaniach, publikowanych wcześniej. W tych pracach odnotowywano szybki początek działania (już po pierwszej dobie) i w kolejnych 6 tygodniach obserwacji [21, 22].

ZASTOSOWANIE DESLORATADYNY W ASTMIE OSKRZELOWEJ

Histamina odgrywa istotną rolę w patogenezie szeregu zjawisk kluczowych dla procesu zapalnego w astmie oskrzelowej, m.in. powoduje zwiększenie przepuszczalności naczyń, nadmierną sekrecję śluzu, skurcz mięśniówki gładkiej oskrzeli [23, 24]. Badania epidemiologiczne wskazują, że u chorych z przewlekłym alergicznym nieżytem nosa częściej występuje astma oskrzelowa, a większość chorych na astmę atopową wcześniej miało objawy pyłkowicy [25]. Zalecenia ARIA rekomendują stosowanie leków przeciwhistaminowych u chorych na astmę oskrzelową atopową, z towarzyszącymi objawami nieżytu nosa [2].

Badania dotyczące skuteczności leków przeciwhistaminowych w leczeniu chorych na astmę nie są tak liczne jak w przypadku leczenia pokrzywki czy alergicznego nieżytu nosa. Publikowane do tej pory prace przede wszystkim dotyczyły terfenadyny, cetyryzyny, loratadyny, astemizolu. Stosunkowo nieliczne są prace dotycząca desloratadyny, a ich wyniki  są zróżnicowane.

U chorych na astmę z alergicznym nieżytem nosa, przeprowadzono kontrolowane placebo badanie dotyczące wpływu desloratadyny na prowokowany wysiłkiem skurcz oskrzeli. Wykonano test z metacholiną, potwierdzając występowanie nadreaktywności oskrzeli u wszystkich badanych. U 20 chorych w wieku od 7 do 18 r.ż., wykonano test wysiłkowy, spirometria przeprowadzona wielokrotnie: po 5, 10, 15, 20, 25, 30, 45 i 60 minutach po wysiłku. Obserwowano powysiłkowy skurcz oskrzeli, niezależnie czy chory pobierał desloratadynę czy placebo [26].

W innym randomizowanym, kontrolowanym placebo badaniu chorych na astmę oskrzelową atopową i alergiczny nieżyt nosa, dołączenie desloratadyny do dotychczasowej terapii pozwalało nie tylko na zmniejszenie w porównaniu do placebo porannych i wieczornych objawów ze strony nosa, ale też przyczyniło się do poprawy kontroli astmy i zmniejszenia stopnia nasilenia objawów już po pierwszej dobie terapii (p<0,05). Różnica utrzymywała się przez cały okres obserwacji (15 dni) [27].

U chorych na astmę oskrzelową atopową przeprowadzono ocenę wpływu łącznego stosowania montelukastu i desloratadyny [28]. Badanie indukowanej plwociny przeprowadzono po prowokacji alergenem, w grupie chorych leczonych desloratadyną lub łącznie montelukastem i desloratadyną po 7 godzinach od prowokacji obserwowano istotnie mniejszą ilość eozynofilów w porównaniu do placebo. Stosowanie desloratadyny nie wpływało na stężenie tlenku azotu w wydychanym powietrzu.

Ze względu na zróżnicowane wyniki badań wskazane są dalsze badania dla określenia roli desloratadyny w leczeniu astmy oskrzelowej atopowej. Na podstawie dotychczasowych publikacji największej korzyści z zastosowania tego leku można oczekiwać u chorych na astmę atopową z towarzyszącym alergicznym nieżytem nosa, zwłaszcza w sytuacji łącznego stosowania montelukastu i desloratadyny.

BEZPIECZEŃSTWO I TOLERANCJA LECZENIA

Wiele prezentowanych powyżej badań zarówno kontrolowanych placebo, jak i obserwacyjnych, wskazuje na bardzo dobrą tolerancję desloratadyny. W jednym z omawianych badań, nawet zastosowanie dawki czterokrotnie wyższej niż standardowa (20 mg) nie wiązało się ze zwiększeniem ryzyka działań niepożądanych [18]. W kilku innych badaniach, jako zasadniczy cel postawiono ocenę tolerancji leczenia, w tym też badania takie prowadzono z udziałem dzieci. Najmłodszą grupę pacjentów stanowiły dzieci w wieku od 6 miesiąca życia do 2 roku życia. Zastosowano dawki 0,625 mg i 1,25 mg desloratadyny w postaci syropu [29]. Przeprowadzano badanie fizykalne (24 i 72 h po podaniu leku), badania laboratoryjne (24, 48 i 72 h) i EKG (3 i 72 h), równolegle prowadzono badanie z udziałem dorosłych (dawka 2,5 mg). Nie stwierdzono różnic w zakresie farmakokinetyki u dzieci i dorosłych. Działania niepożądane obserwowano u jednego dziecka spośród 58 badanych, wystąpiły przy zastosowaniu dawki 0,625 mg, miały łagodny charakter (luźny stolec). U żadnego z dzieci nie stwierdzono zmian w badaniach laboratoryjnych, EKG oraz badaniu fizykalnym.

W innych badaniach również potwierdzono dobrą tolerancję desloratadyny u dzieci w wieku 2 do 6 roku życia oraz 6 do 12 roku życia [30, 31].

Warto również wspomnieć badanie z udziałem ponad 900 chorych, u których występowały objawy różnych chorób atopowych [32]. Co prawda badanie to było otwarte, nie kontrolowane placebo, obserwacyjne, jednak odzwierciedlało praktykę kliniczną i w jednorodny sposób pozwalało na ocenę tolerancji leczenia wśród chorych prezentujących różne objawy. W badaniu brali udział chorzy na alergiczny nieżyt nosa (u 10% ze współistniejącą astmą), alergiczne zapalenie spojówek, pokrzywkę przewlekłą. U około 50% stosowane było równolegle inne leczenie, które rozpoczęto przed okresem run-in, a zaledwie 10% chorych stosowało leki antyhistaminowe zewnętrznie. Dokonywano również oceny stopnia nasilenia objawów – zastosowano skale odnoszące się do 3 kategorii: objawy ze strony nosa, oczu i dermatologiczne. We wszystkich kategoriach odnotowywano zmniejszenie nasilenia objawów, chorzy bardzo pozytywnie oceniali skuteczność leczenia: jako bardzo dobrą lub dobrą oceniało 88% respondentów. Objawy niepożądane wystąpiły u 3,2% badanych (zmęczenie – 0,8%, bóle głowy, objawy gastryczne lub suchość w jamie ustnej – 0,3%).

PODSUMOWANIE

Desloratadyna cechuje się szybkim początkiem działania, dzięki czemu już od pierwszej doby terapii pozwala na ograniczenie występowania objawów. Badania kliniczne wskazują na jej skuteczność w łagodzeniu objawów u chorych z chorobami alergicznymi – zwłaszcza w przypadku alergicznego okresowego lub przewlekłego nieżytu nosa (ogranicza poczucie blokady nosa, świąd, występowanie wydzieliny z nosa), zmniejsza towarzyszące im objawy ze strony oczu oraz u chorych z pokrzywką idiopatyczną (zmniejsza świąd, ilość i wielkość bąbli, poprawia jakość snu i funkcjonowanie w ciągu dnia). Ryzyko działań niepożądanych było niewielkie i nie różniło się dla des­loratadyny i placebo. Zarówno badania kontrolowane placebo jak i obserwacyjne wskazują, iż stosowanie desloratadyny u chorych pozwala na uzyskanie poprawy jakości życia. Dobra tolerancja leczenia i niewielkie ryzyko wystąpienia działań niepożądanych pozwala na zastosowanie desloratadyny zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, nawet w wieku poniżej 2 roku życia.

..............................................................................................................................................................

PIŚMIENNICTWO

1.    Tarchalska-Kryńska B.: Leki przeciwhistaminowe farmakodynamika i farmakokinetyka. W: Górski P. (red.) Leki przeciwhistaminowe – zastosowanie w praktyce medycznej. Stanowisko Grupy Ekspertów Polskiego Towarzystwa Alergologicznego, Wydawnictwo Sesja, 2002, 33-57.

2.    Bousquet J. i wsp.: Allergic rhinitis and its impact on asthma (ARIA) 2008 update. Allergy 2008, 63 (suppl. 86), 8-160.

3.    Potter P.C., Kapp A., Maurer M., Guillet G., Jian A.M., Hauptmann P., Finlay A.Y.: Comparison of the efficacy of levocetirizine 5 mg and desloratadine 5 mg in chronic idiopathic urticaria patients. Allergy: European Journal of Allergy and Clinical Immunology, 2009, 64(4): 596-604.

4.    Lichtenstein L.M., Schroeder J.T., Seleimer R.P., Kreutner W.: Inhibition of cytokine generation and release in human basophils by desloratadine. J Allergy Clin Immunol, 2001, 107, 532.

5.    Wu R.-L., Anthes J.C., Kreutner W. i wsp.: Desloratadine inhibits constitutive andhistamine-stimulated nuclear factor-B activity consistent with inverse agonism at the histamine H1 receptor. Int Arch Allergy Immunol, 2004, 135(4), 313-318.

6.    Van Cauwenberge P., Bachert C., Passalacqua G.: Consensus statement on the treatment of allergic rhinitis. Allergy, 2000, 55, 116-134.

7.    Bousquet J., Bachert C., Canonica G.W., Mullol J., Van Cauwenberge P., Jensen C.B., Fokkens W.J., Ring J., Keith P., Gopalan G., Lorber R., Zuberbier T., ACCEPT-2 Study Group: Efficacy of desloratadine in persistent allergic rhinitis – a GA²LEN study. Int Arch Allergy Immunol, 2010, 153(4), 395-402. Epub 2010 Jun 18.

8.    Bousquet J., Bachert C., Canonica G.W., Mullol J., Van Cauwenberge P., Bindslev Jensen C., Fokkens W.J., Ring J., Keith P., Lorber R., Zuberbier T., ACCEPT-1 study group: Efficacy of desloratadine in intermittent allergic rhinitis: a GA(2)LEN study. Allergy, 2009,  Oct; 64(10), 1516-1523. Epub 2009 Jul 14.

9.    Pradalier A., Neukirch C., Dreyfus I., Devillier P.: Desloratadine improves quality of life and symptom severity in patients with allergic rhinitis. Desloratadine improves quality of life and symptom severity in patients with allergic rhinitis.

10.    Holmberg K., Tonnel A.B., Dreyfus I., Olsson P., Cougnard J., Mesbah K., Devillier P.: Desloratadine relieves nasal congestion and improves quality-of-life in persistent allergic rhinitis. Allergy, 2009, Nov; 64(11), 1663-1670. Epub 2009 Sep 9.

11.    Meltzer E.O., Jalowayski A.A., Vogt K., Iezzoni D., Harris A.G.: Effect of desloratadine therapy on symptom scores and measures of nasal patency in seasonal allergic rhinitis: results of a single-center, placebo-controlled trial. Ann Allergy Asthma Immunol, 2006,  Feb; 96(2), 363-368.

12.    Canonica G.W., Tarantini F., Compalati E., Penagos M.: Efficacy of desloratadine in the treatment of allergic rhinitis: a meta-analysis of randomized, double-blind, controlled trials Allergy, 2007, Apr; 62(4), 359-366.

13.    Ciebiada M., Górka-Ciebiada M., Górski P.: Desloratadyna w leczeniu całorocznego alergicznego nieżytu nosa – wieloośrodkowe badanie w Polsce. Alergia Astma Immunol, 2002, 8 (2), 101-105.

14.    Silny W., Gliński W., Czarnecka-Operacz M., Samochocki Z., Wilkowska A.:  Zastosowanie leków przeciwhistaminowych w chorobach alergicznych skóry. W: Leki przeciwhistaminowe zastosowanie w praktyce medycznej. Stanowisko grupy Ekspertów PTA.

15.    Schwartz L.B.: Mast cells and their role in urticaria. J Am Acad Dermatol, 1991, 25, 190-204.

16.    Elias J., Boss E., Kaplan A.P.: Studies of the cellular infiltrate of chronic urticarial: prominence of T-lymphocytes, monocytes and mast cells. J Allergy Clin Immunol, 1986, 78, 914-918.

17.    DuBuske L.: Desloratadine for chronic idiopathic urticaria: a review of clinical efficacy. Am J Clin Dermatol, 2007, 8(5), 271-283.

18.    Staevska M., Popov TA., Kralimarkova T., Lazarova C., Kraeva S., Popova D., Church D.S., Dimitrov V., Church M.K.: The effectiveness of levocetirizine and desloratadine in up to 4 times conventional doses in difficult-to-treat urticaria. J Allergy Clin Immunol, 2010, Mar; Vol. 125(3), pp. 676-682.

19.    Grob J.J., Auquier P., Dreyfus I., Ortonne J-P.: How to prescribe antihistamines for chronic idiopathic urticaria: desloratadine daily vs PRN and quality of life How to prescribe antihistamines for chronic idiopathic urticaria: desloratadine daily vs PRN and quality of life. Allergy, 2009, 64, 605-612.

20.    Augustin M., Ehrle S.: Safety and efficacy of desloratadine in chronic idiopathic urticaria in clinical practice: an observational study of 9246 patients. JEADV 2009, 23, 292-299.

21.    Monroe E., Finn A., Patel P. i wsp., on behalf of the Desloratadine Urticaria StudyGroup: Efficacy and safety of desloratadine 5 mg once daily in the treatment of chronic idiopathic urticaria: a double-blind, randomized, placebo-controlled trial. J Am Acad Dermatol, 2003, 48 (4), 535-541.

22.    Di Lorenzo G., Pacor M.L., Mansueto P. i wsp.: Randomized placebo-controlled trial comparing desloratadine and montelukast in monotherapy and desloratadine comparing desloratadine and montelukast in monotherapy and desloratadine Clin Immunol, 2004, 114 (3), 619-625.

23.    Pietra G.G., Szindon G.P., Leventhal M.M., Fishman A.P.: Histamine and interstitial pulmonary edema in dogs. Cir Res, 1971, 29, 323.

24.    Chand N., Eyre P.: Classification and biological distribution of histamine receptor subtypes. Agents Action; 1975, 5, 277.

25.    Neukrich F., Rink E.: Epidemiology of seasonal and perennial rhinitis: clinical presentation and medical history. Thorax, 1991, 46, 895-692.

26.    Mandra A.I., Nel EL H., Maharaj B.: Effect of Desloratadine on Patients with Allergic Rhinitis and Exercise-Induced Bronchoconstriction: A Placebo Controlled Study. J Asthma, 2009, 46, 156-159.

27.    Berger W.E., Schenkel E.J., Mansfield L.E.: Desloratadine Study Group. Safety and efficacy of desloratadine 5 mg in asthma patients with seasonal allergic rhinitis and nasal congestion Ann Allergy Asthma Immunol, 2002, Nov; 89(5), 485-491.

28.    Davis B.E., Illamperuma C., Gauvreau G.M., Watson R.M., O’Byrne P.M., Deschesnes F.,  Boulet L.P., Cockcroft D.W.: Single-dose desloratadine and montelukast and allergen-induced late airway responses. Eur Respir J, 2009, Jun; Vol. 33 (6), 1302-1308.

29.    Gupta S., Kantesaria B., Banfield C., Wang Z.: Desloratadine dose selection in children aged 6 months to 2 years: comparison of population pharmacokinetics between children and adults Br J Clin Pharmacol, 64, 2, 174-184, 174.

30.    Bloom M., Staudinger H., Herron J.: Safety of desloratadine syrup in children. Curr Med Res Opin, 2004, 20, 1959-1965.

31.    Rossi G.A., Tosca M.A., Passalacqua G., Bianchi B., Le Grazie C.,Canonica G.W.: Evidence of desloratadine syrup efficacy and tolerability in children with pollen-induced allergic rhinitis. Allergy, 2005, 60, 416-417.

32.    Gupta S., Khalilieh S., Bhavna Kantesaria & Christopher Banfield: Pharmacokinetics of desloratadine in children between 2 and 11 years of age Br J Clin Pharmacol, 63, 5, 534-540 534.

33.    Aberer W.: Desloratadine for the relief of nasal and non-nasal allergy symptoms, an observational study. Arch Drug Info, 2009, 2, 17-22.

..............................................................................................................................................................

Adres do korespondencji:

Małgorzata Farnik
Katedra i Klinika Pneumonologii SUM
ul. Medyków 14, 40-752 Katowice
e-mail: mfarnik@sum.edu.pl

Pracę nadesłano: 24.03.2011 r.
Przyjęto do druku: 27.04.2011 r.