Leki przeciwhistaminowe są jedną z najważniejszych grup leków stosowanych w chorobach alergicznych. Podstawowy mechanizm ich działania polega na antagonizowaniu histaminy poprzez konkurencyjne i odwracalne łączenie się z receptorem histaminowym H1. Zablokowanie tych receptorów nie hamuje jednak w jednakowym stopniu całego działania histaminy.

Histamina poprzez receptor H1 powoduje skurcz mięśni gładkich oskrzeli, przewodu pokarmowego, dróg rodnych, skurcz naczyń tętniczych i żylnych, rozkurcz tętniczek, obrzęk w wyniku wzmożonej przepuszczalności naczyń, a także wzmożone wydzielanie śluzu o zwiększonej lepkości w drogach oddechowych, stymulację elektrycznej aktywności ośrodkowego układu nerwowego (OUN) i obwodowych zakończeń nerwowych oraz stymulację zakończeń nerwowych nerwu błędnego, wyzwalając m.in. odruchowy kaszel. Poza tym w ostatnich latach opisano jej działanie modulujące reakcję immunologiczną.  

Zróżnicowany efekt blokady receptora histaminowego H1 najczęściej tłumaczy się jej oddziaływaniem na inne jeszcze typy receptora histaminowego. Leki przeciwhistaminowe ze względu na swoje podstawowe działanie zmniejszające obrzęk śluzówek, kichanie i wyciek z nosa znalazły zastosowanie w leczeniu alergicznego nieżytu nosa i zapalenia spojówek. Ich działanie sedatywne, przeciwświądowe i miejscowo znieczulające zapewniło im także miejsce w leczeniu pokrzywek i innych alergoz skórnych.

Leki przeciwhistaminowe wprowadzono do lecznictwa w połowie ubiegłego wieku, jednak ich stosowanie było początkowo obarczone dużym ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych. Leki pierwszej generacji cechowały się niekorzystnymi własnościami farmakodynamicznymi i farmakokinetycznymi. Lipofilność umożliwiała przenikanie bariery krew–mózg i blokadę receptorów w OUN, powodując senność, otępienie i zaburzenia koordynacji ruchowej. Niska selektywność działania
i powinowactwo do receptorów muskarynowych, serotoninergicznych, α-adrenergicznych oraz dopaminergicznych wiązały się z występowaniem działań niepożądanych, takich jak: suchość w jamie ustnej, zaburzenia widzenia i trudności w oddawaniu moczu. Stosunkowo krótki czas działania oraz szybka dysocjacja z połączenia z receptorem wymuszały częste stosowanie wysokich dawek leków, a metabolizm wątrobowy wpływał na interakcje z wieloma lekami. Niektóre działania niepożądane pewnych grup leków przeciwhistaminowych I generacji były tak nasilone, że zaczęto je wykorzystywać poza pierwotnym przeznaczeniem (premedykacja, sedacja, działanie przeciwwymiotne).

Wprowadzone do lecznictwa na początku lat 80. leki przeciwhistaminowe II generacji mają powinowactwo wyłącznie do receptorów H1, długi biologiczny okres półtrwania (mogą być dawkowane raz na dobę) i nie przenikają lub słabo przenikają przez barierę krew–mózg, dzięki czemu są prawie całkowicie pozbawione działania sedatywnego. Leki II generacji są w dalszym ciągu udoskonalane głównie z powodu opisywanych podczas stosowania niektórych preparatów z tej grupy poważnych działań niepożądanych.

Podlegające metabolizmowi wątrobowemu pre-leki (terfenadyna, astemizol) powodowały wystąpienie groźnych dla życia zaburzeń rytmu serca (wydłużenie czasu QT, częstoskurcz komorowy) związanych z ich hamującym wpływem na kanały potasowe włókien mięśnia sercowego [1]. Z tego powodu zaczęto wprowadzać do leczenia metabolity tych leków niepodlegające już dalszemu metabolizmowi wątrobowemu, takie jak: cetyryzyna, feksofenadyna czy dezloratadyna. Kolejnym etapem udoskonalania leków przeciwhistaminowych jest stosowanie wyłącznie aktywnych biologicznie enancjomerów, jak ma to miejsce w przypadku cetyryzyny. Aktywność biologiczną wykazuje jedynie lewoskrętny enancjomer cetyryzyny – lewocetyryzyna.

LEWOCETYRYZYNA

Lewocetyryzyna  (dichlorowodorek kwasu (R)-[2-[4-[(4 chlorofenylo)fenylometylo]-1-piperazynylo]etoksy]octowego) jest farmakologicznie czynnym enancjomerem cetyryzyny zarejestrowanym w Europie do stosowania w leczeniu alergicznego nieżytu nosa (ang. „allergic rhinitis” – AR) oraz przewlekłej pokrzywki idiopatycznej (ang. „chronic idiopatic utricaria” – CIU) u dorosłych i dzieci od 2 r.ż. W Stanach Zjednoczonych lewocetyryzyna została zaaprobowana przez FDA (Federal Drug Administration) do stosowania u dorosłych w maju 2007 r., a u dzieci w styczniu 2008 r. i jest obecnie dozwolona od 6. m.ż. w leczeniu przewlekłej pokrzywki idiopatycznej i przewlekłego alergicznego nieżytu nosa oraz od 2 r.ż. w leczeniu sezonowego alergicznego nieżytu nosa [2]. Jej silne działanie przeciwhistaminowe, bezpieczeństwo oraz skuteczność w leczeniu alergicznego nieżytu nosa i przewlekłej pokrzywki idiopatycznej u dzieci i u dorosłych zostało udowodnione w wielu badaniach klinicznych (badanie XPERT, ETAC, EPAAC).

Stosowanie lewocetyryzyny zmniejsza objawy alergicznego nieżytu nosa, takie jak świąd, wyciek z nosa, kichanie oraz blokadę nosa, a u pacjentów z CIU łagodzi świąd skóry oraz zmniejsza liczbę i wielkość zmian pokrzywkowych [3-5]. Leczenie chorób alergicznych lewocetyryzyną poprawia jakość życia pacjentów i jest efektywne kosztowo, głównie poprzez zmniejszenie absencji chorobowej [6-10].

WŁAŚCIWOŚCI FARMAKOLOGICZNE

Lewocetyryzyna jest silnym, wysoce selektywnym, kompetycyjnym i odwracalnym  antagonistą receptora histaminowego H1. W porównaniu z innymi lekami przeciwhistaminowymi cechuje ją bardzo korzystny profil farmakologiczny: po podaniu doustnym lek ulega szybkiemu i znacznemu wchłanianiu, osiągając maksymalne stężenie w surowicy w ciągu 1 godz. [11].

Lewocetyryzyna w 95% wiąże się z białkami surowicy krwi, ma małą objętość dystrybucji, stosunkowo długi okres półtrwania (8 godz.) oraz w niewielkim stopniu ulega metabolizmowi wątrobowemu. Lek jest wydalany głównie z moczem (86% w postaci niezmienionej) na drodze przesączania kłębuszkowego oraz aktywnego wydzielania kanalikowego. Z tego powodu wymaga modyfikacji dawkowania u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek [11, 12]. Metabolizm lewocetyryzyny jest szybszy u najmłodszych dzieci (1-2 r.ż.) w porównaniu do osób dorosłych. U dzieci poniżej 6 r.ż. zaleca się stosowanie lewocetyryzyny dwa razy dziennie w większych dawkach dobowych w przeliczeniu na kilogram masy ciała [13, 14].

DZIAŁANIE PRZECIWZAPALNE

Większość leków przeciwhistaminowych II generacji poza działaniem przeciwhistaminowym związanym z blokowanie receptora H1 ma udowodnione pozareceptorowe działanie przeciwzapalne.

Potwierdzone wynikami badań laboratoryjnych i klinicznych działanie przeciwzapalne lewocetyryzyny polega głównie na hamowaniu wydzielania cytokin i chemokin prozapalnych, zmniejszaniu ekspresji cząsteczek adhezji komórkowej oraz hamowaniu chemotaksji eozynofilów [15].

In vitro lewocetyryzyna hamuje uwalnianie między innymi IL-1β, -4, -6,-7, -8,TNF-α, GM-CSF oraz ekspresję cząsteczek adhezyjnych ICAM-1 (Inter-Cellular Adhesion Molecule-1) i VCAM-1 (Vascular Cell Adhesion Molecule-1) przez eozynofile, komórki dendrytyczne, makrofagi, komórki śródbłonka naczyniowego i keratynocyty [16-20]. Lewocetyryzyna hamuje indukowane eotaksyną adhezję i transmigrację eozynofilów przez komórki śródbłonka w stężeniach równych lub niższych niż występujące w surowicy krwi po podaniu zalecanej dawki leku [21, 22]. Natomiast w komórkach błony śluzowej nosa zarażonych rinowirusem hamuje nadmierną reakcję zapalną oraz replikację wirusa poprzez zmniejszenie ekspresji ICAM-1, sekrecji IL-6 i IL-8 oraz hamowanie aktywacji czynnika jądrowego NF-κB [23].

U pacjentów z alergicznym nieżytem nosa lewocetyryzyna zmniejsza liczbę eozynofilów, neutrofilów i komórek dendrytycznych oraz stężenie IL-4 i IL-8
w popłuczynach z nosa [8, 20, 24, 25]. Pod wpływem jej działania dochodzi dodatkowo do zmniejszenia liczby eozynofilów i aktywowanych prozapalnych limfocytów T (CD4+CD29+, CD4+CD212+, CD4+CD54+) oraz zwiększenia liczby limfocytów T CD4+CD25+, w tym protekcyjnych regulatorowych limfocyty Treg w krwi obwodowej [26]. Stosowanie lewocetyryzyny może także upośledzać toczenie się neutrofilów po powierzchni śródbłonka i ich diapedezę do tkanek, za co odpowiada zmniejszenie stężenia cząsteczek adhezyjnych (ELAM-1, endothelial leucocyte adhesion molecule-1 oraz selektyny-P) obserwowane
u pacjentów z przewlekłą pokrzywką idiopatyczną [27].

BEZPIECZEŃSTWO

Bezpieczeństwo lewocetyryzyny wykazano w randomizowanych, kontrolowanych placebo badaniach klinicznych u dzieci i u dorosłych z alergicznym nieżytem nosa i przewlekłą pokrzywką idiopatyczną [3, 28, 29]. Wyniki wieloośrodkowego badania EPAAC udowodniły, że przewlekłe (18 miesięcy) stosowanie lewocetyryzyny u małych dzieci (1-2 r.ż.) nie wpływa niekorzystnie na ich rozwój psychomotoryczny [30].

W wielu badaniach klinicznych częstość występowania działań niepożądanych podczas stosowania leku została oceniona na poziomie placebo. W ponad 90% były to objawy o łagodnym i umiarkowanym nasileniu. Wśród wymienianych działań niepożądanych kilka występowało częściej w grupie leczonej lewocetyryzyną niż u osób otrzymujących placebo – były to: senność, suchość w jamie ustnej oraz zmęczenie. Do najczęściej zgłaszanych dolegliwości należą ponadto ból głowy, objawy grypopodobne oraz infekcje górnych dróg oddechowych i przewodu pokarmowego [12].

Nie stwierdzono negatywnego wpływu lewocetyryzyny na pamięć, funkcje psychomotoryczne, nastrój i zdolność prowadzenia samochodu po jednorazowym i wielokrotnym podaniu leku zdrowym ochotnikom [31-34]. Nie obserwowano wydłużenia czasu QT i QTc [35].

LEWOCETYRYZYNA A INNE LEKI PRZECIWHISTAMINOWE

Lewocetyryzyna stosowana jest w terapii chorób alergicznych już od ponad dekady. Czas ten pozwolił na jej dokładną ocenę w wielu badaniach klinicznych i określenie miejsca w stosunku do innych leków przeciwhistaminowych. W wielu badaniach porównujących dynamikę hamowania reakcji skórnej indukowanej histaminą przez leki przeciwhistaminowe lewocetyryzyna wykazała się największą skutecznością. Siła jej działania hamującego powstawanie bąbla i rumienia przewyższała efekt uzyskany po zastosowaniu cetyryzyny, feksofenadyny, loratadyny i ebastyny  [36-41]. Lewocetyryzyna szybciej i silniej niż inne leki przeciwhistaminowe zmniejsza objawy chorobowe u pacjentów z alergicznym nieżytem nosa i przewlekłą pokrzywką idiopatyczną [36-41].

PORÓWNANIE Z CETYRYZYNĄ

Cetyryzyna jest mieszaniną racemiczną dwóch enancjomerów: lewocetyryzyny i dekstrocetyryzyny. Aktywność biologiczną wykazuje lewocetyryzyna, natomiast dekstrocetyryzyna jest pozbawiona działania przeciwhistaminowego. Różnica w budowie cząsteczek enancjomerów wpływa na ich właściwości farmakologiczne, w tym na powinowactwo do receptora (30x większe dla lewocetyryzyny) oraz czas dysocjacji od receptora histaminowego (ponad 20x dłuższy dla lewocetyryzyny). Cetyryzyna jako mieszanina racemiczna jedynie w 50% składa się
z substancji czynnej biologicznie, co tłumaczy różnice w działaniu cetyryzyny i lewocetyryzyny.

Lewocetyryzynę w porównaniu z cetyryzyną cechuje większe powinowactwo do receptora H1, szybsze osiąganie stężenia maksymalnego w surowicy po podaniu doustnym, dłuższy czas półtrwania, mniejsza objętość dystrybucji oraz mniejszy stopień metabolizmu pozanerkowego. Powinowactwo lewocetyryzyny do receptora histaminowego jest 2x większe niż cetyryzyny, a czas jej dysocjacji od receptora H1 dłuższy (lewocetyryzyna – 142 min, cetyryzyna – 130 min). Za większe bezpieczeństwo i skuteczność lewocetyryzyny odpowiada szybszy początek działania (30 min vs. 40 min), mniej nasilony metabolizm (w 86% jest wydalana w postaci niezmienionej; cetyryzyna w 60%) oraz mniejsza objętość dystrybucji. Mała objętość dystrybucji jest uważana za najważniejszy parametr farmakokinetyczny leków przeciwhistaminowych, ponieważ oznacza większą liczbę cząsteczek leku w miejscu wiązania z receptorem i prawdopodobnie decyduje o jego skuteczności [42-44].

Dane z randomizowanych badań klinicznych „head-to-head” bezpośrednio porównujących oba preparaty są nieliczne.

Devalia i wsp. badali hamujące działanie cetyryzyny i jej enancjomerów na powstawanie indukowanych histaminą reakcji skórnych w grupie 18 zdrowych ochotników. Lewocetyryzyna w dawce 2,5 mg hamowała powstawanie pohistaminowego bąbla i zaczerwienienia w stopniu porównywalnym do cetyryzyny w dwa razy większej dawce. Powstawanie bąbla było hamowane na dłużej i większym stopniu przez lewocetyryzynę niż cetyryzynę (odpowiednio 28,4 godz. vs. 24,3 godz.; 83,5% vs. 79,8%). Dekstrocetyryzyna nie miała wpływu na powstawanie bąbla i zaczerwienienia [39].

W kolejnym badaniu oceniano hamujący wpływ obu leków na wzrost oporu przepływu powietrza przez nos po prowokacji histaminą u zdrowych ochotników. Przepływ powietrza mierzono za pomocą rynomanometrii przedniej. Cetyryzyna
i lewocetyryzyna wykazały podobny efekt kliniczny, natomiast dekstrocetyryzyna nie przejawiała działania przeciwhistaminowego [45]. 

Opublikowane w 2009 r. wyniki badania porównującego działanie przeciwhistaminowe cetyryzyny i lewocetyryzyny u dzieci z przewlekłym nieżytem alergicznym nosa budzą kontrowersje. Pacjenci w wieku 6-12 lat byli randomizowani do grupy otrzymującej cetyryzynę, lewocetyryzynę lub placebo. Po 12 tygodniach terapii porównywano objawy, szczytowy przepływ wydechowy przez nos (ang. „nasal peak expiratory flow rate” – nPEFR), odsetek eozynofilów w wydzielinie z nosa, jakość życia na podstawie kwestionariusza Pediatric Rhinoconjunctivitis Quality of Life Questionnaire (PRQLQ) oraz wyniki badań laboratoryjnych krwi (stężenie IgE, eozynofilię, stężenie białka kationowego eozynofilów  [ang. „Eosinophil Cationic Protein” – ECP]) z wartościami wyjściowymi. Oba leki skutecznie znosiły objawy nieżytu nosa, poprawiały nPEFR i jakość życia w porównaniu z placebo, jednak działanie cetyryzyny było silniejsze niż lewocetyryzyny.

Dodatkowo, jedynie w grupie leczonej cetyryzyną wykazano istotne zmniejszenie odsetka eozynofilów w wydzielinie z nosa oraz w krwi obwodowej. Lewocetyryzyna powodowała natomiast znamienne statystycznie obniżenie stężenia ECP, czego nie obserwowano w grupie leczonej cetyryzyną. Powodem niższej skuteczności lewocetyryzyny w tej grupie chorych może być nieprawidłowe dawkowanie leku u dzieci w wieku 6-12 lat [46]. Na podstawie danych z badania ETAC (Early Treatment of the Atopic Child) u dzieci w wieku 6-12 lat zaleca się obecnie stosowanie lewocetyryzyny w dawce 5 mg raz dziennie. Takie dawkowanie skutecznie hamowało indukowane histaminą reakcje skórne, jednak może być niewystarczające w hamowaniu objawów alergicznych w drogach oddechowych.

Porównanie skuteczności lewocetyryzyny i cetyryzyny w leczeniu przewlekłego alergicznego nieżytu nosa u dzieci wymaga zatem dalszych badań [14, 46]. 

PORÓWNANIE Z DEZLORATADYNĄ

Bezpośrednie porównanie skuteczności lewocetyryzyny i dezloratadyny w hamowaniu alergicznych reakcji skórnych oraz łagodzeniu objawów alergicznego nieżytu nosa i przewlekłej idiopatycznej pokrzywki było przedmiotem wielu badań klinicznych [24, 25, 28, 38, 47-52 ].

Lewocetyryzyna szybciej, dłużej i w większym stopniu niż dezloratadyna hamowała powstawanie indukowanych histaminą bąbla i rumienia u zdrowych ochotników i chorych z alergicznym nieżytem nosa. Różnice w skuteczności obu preparatów były znaczne i istotne statystycznie, co obserwowano zarówno po jednorazowym, jak i kilkukrotnym podaniu leków [38, 47-49]. Przykładem są wyniki Popov i wsp., którzy wykazali, że lewocetyryzyna w dawce 1,25  mg jest bardziej skuteczna w hamowaniu reakcji skórnych niż dezloratadyna w dawce 10 mg [38]. Istotne zmniejszenie świądu obserwowano jedynie u osób, które otrzymały lewocetyryzynę [47].

Dotychczas opublikowano jedno badanie z randomizacją i podwójnie ślepą próbą porównujące skuteczność obu leków w terapii przewlekłej pokrzywki idiopatycznej [28]. W czasie czterotygodniowej obserwacji wykazano przewagę terapeutyczną lewocetyryzyny nad dezloratadyną.

Lewocetyryzyna miała większy wpływ na zmniejszenie czasu trwania i nasilenia świądu oraz liczbę i wielkość zmian pokrzywkowych. Różnice odnotowano już w pierwszym tygodniu leczenia, była ona istotna statystycznie przez cały czas trwania badania [28].

W grupie pacjentów z alergicznym nieżytem nosa oba leki skutecznie redukowały objawy choroby, hamowały procesy zapalne w błonie śluzowej nosa oraz poprawiały jego drożność w porównaniu z placebo [24, 50-52]. Lewocetyryzyna cechowała się jednak szybszym początkiem działania oraz silniejszym i dłuższym hamowaniem objawów po prowokacji alergenem niż dezloratadyna. Większą skuteczność lewocetyryzyny zaobserwowano zwłaszcza w zmniejszaniu świądu, blokady i wycieku z nosa, częstości kichania oraz zwiększaniu przepływu powietrza przez nos mierzonego za pomocą rynomanometrii [24, 25, 50-52].  Działanie przeciwzapalne było bardziej nasilone w grupie pacjentów otrzymujących lewocetyryzynę. Wprawdzie oba leki istotnie zmniejszały stężenie IL-4 w wydzielinie z nosa, jednak zmniejszenie liczby eozynofilów i neutrofilów oraz stężenia IL-8 obserwowano jedynie po zastosowaniu lewocetyryzyny [24, 25].

Różnice w skuteczności klinicznej lewocetyryzyny i dezloratadyny w terapii chorób alergicznych wynikają z różnic farmakologicznych pomiędzy lekami. Pomimo większego powinowactwa do receptora, dłuższego czasu dysocjacji od receptora i dłuższego czasu półtrwania dezloratadyny, to lewocetyryzyna ma udokumentowane silniejsze działanie przeciwhistaminowe. Przewaga lewocetyryzyny jest związana przede wszystkim z małą objętością dystrybucji, która jest ok. 120x mniejsza niż w przypadku dezloratadyny (0,4 l/kg vs. 49 l/kg) [53].

PORÓWNANIE Z LORATADYNĄ

Lewocetyryzyna ma większą skuteczność niż loratadyna w hamowaniu reakcji skórnych po śródskórnym podaniu histaminy, objawów alergicznego nieżytu nosa po prowokacji alergenem oraz w leczeniu przewlekłej pokrzywki idiopatycznej [36, 37, 54, 55].

W metodologicznie poprawnym badaniu porównującym wpływ obu leków na reakcje skórne u zdrowych ochotników lewocetyryzyna w porównaniu z placebo istotnie zmniejszała świąd skóry oraz powstawanie bąbla i rumienia po prowokacji histaminą, podczas gdy efekt zastosowania loratadyny był niestały i nieistotny statystycznie [36].

Również u pacjentów z CIU skuteczność lewocetyryzyny w zmniejszaniu objawów chorobowych była wyższa niż loratadyny [55]. Poprawa stanu klinicznego była związana z istotnie większym zmniejszeniem liczby eozynofilów w krwi obwodowej w grupie leczonej lewocetyryzyną.

Lewocetyryzyna szybciej i skuteczniej niż loratadyna hamowała objawy alergicznego nieżytu nosa po prowokacji alergenem w komorze wiedeńskiej [37, 54].


PORÓWNANIE Z FEKSOFENADYNĄ

Badania przeprowadzone wśród zdrowych ochotników wykazały, że lewocetyryzyna w porównaniu z feksofenadyną ma większą skuteczność w hamowaniu reakcji skórnej po prowokacji histaminą [37]. Wpływ obu leków na zmniejszanie objawów alergicznego nieżytu nosa był porównywalny w ciągu pierwszych godzin od podania doustnego, jednak po upływie 22-24 godz. lewocetyryzyna wykazywała silniejsze działanie niż feksofenadyna [56, 57].

Oba leki są bardzo skuteczne w leczeniu AR i CIU i cenione przez lekarzy i pacjentów, czego dowodem są wyniki opublikowanego niedawno międzynarodowego badania retrospektywnego oceniającego skuteczność i bezpieczeństwo leków przeciwhistaminowych w leczeniu chorób alergicznych u dzieci. Lewocetyryzyna i feksofenadyna zostały ocenione najwyżej ze wszystkich badanych leków przeciwhistaminowych pod względem skuteczności, tolerancji i ogólnej satysfakcji z leczenia, a także wpływu na aktywność w szkole i jakość snu [58].

PORÓWNANIE Z INNYMI LEKAMI PRZECIWHISTAMINOWYMI

Poza cytowanymi wyżej badaniami klinicznymi istnieją pojedyncze doniesienia bezpośrednio porównujące lewocetyryzynę z innymi lekami przeciwhistaminowymi w terapii chorób o podłożu atopowym. Lewocetyryzyna silniej niż mizolastyna i ebastyna hamowała reakcje skórne po prowokacji histaminą [37]. U pacjentów z sezonowym alergicznym nieżytem nosa rupatadyna silniej niż lewocetyryzyna wpływała na zmniejszenie objawów klinicznych, zmniejszenie stężenia IgE oraz poprawę jakości życia [59].

PODSUMOWANIE

Lewocetyryzyna stosowana jest w terapii chorób alergicznych już od ponad dziesięciu lat. Mimo tego dość trudne jest przedstawienie jej miejsca w tak licznie reprezentowanej grupie leków przeciwhistaminowych. Podobnie jak i w innych grupach terapeutycznych, tak również w przypadku antyhistaminików II generacji brakuje szerokich, obiektywnych zestawień porównujących różne leki. Niemniej szereg opublikowanych doniesień potwierdza jej korzystny efekt terapeutyczny
w bezpośrednich i pośrednich porównaniach z innymi lekami przeciwhistaminowymi. Podobne dane dotyczą jej profilu bezpieczeństwa. Sprawia to, że stała się ona obecnie jednym z ważnych elementów leczenia alergicznego nieżytu nosa i pokrzywki tak u dorosłych, jak i u dzieci.

..............................................................................................................................................................

PIŚMIENNICTWO

1.    Ohmura T., Chachin M., Tarui S. i wsp.: Effects of terfenadine, astemizole and epinastine on electrocardiogram in conscious cynomolgus monkeys. Eur J Pharmacol 1999; 378: 169-175.

2.    www.fda.gov/downloads/ScienceResearch/SpecialTopics/PediatricTherapeuticsResearch/UCM163159.pdf.

3.    Potter P.C.: Levocetirizine is effective for symptom relief including nasal congestion in adolescent and adult sensitized to house dust mites. Allergy 2003; 58: 893-898.

4.    Nettis E., Colanardi M.C., Barra L. i wsp.: Levocetirizine in the treatment of chronic idiopathic urticaria:
a randomized double-blind placebo controlled study. Br J Dermatol 2006; 154: 533-538.

5.    Kapp A., Pichler W.J.: Levocetirizine is an effective treatment in patient suffering from chronic idiopathic urticaria: a randomised doubleblind placebo controlled parallel multicentric study. Int J Dermatol 2006; 45: 469-474.

6.    Bachert C., Bousquet J., Canonica G.W. i wsp.: Levocetirizine improves quality of life and reduces costs in long-term management of persistent allergic rhinitis. J Allergy Clin Immunol 2004; 114 (4): 838-844.

7.    Walter Canonica G., Bousquet J., van Hammée G.
i wsp.: Levocetirizine improves health-related quality of life and health status in persistent allergic rhinitis. Respir Med 2006; 100 (10): 1706-1715.

8.    Pasquali M., Baiardini I., Rogkakou A. i wsp.: Levocetirizine in persistent allergic rhinitis and asthma: effects on symptoms, quality of life and inflammatory parameters. Clin Exp Allergy 2006; 36 (9): 1161-1167.

9.    Bousquet J., Demarteau N., Mullol J. i wsp.; XPERT study group: Costs associated with persistent allergic rhinitis are reduced by levocetirizine. Allergy 2005; 60: 788-794.

10.    Simoens S., Laekeman G.: Pharmacotherapy of allergic rhinitis: a pharmaco-economic approach. Allergy 2009; 64 (1): 85-95.

11.    Benedetti M.S., Plisnier M., Kaise J. i wsp.: Absorption, distribution metabolism and excretion of (14C) levocetrizine, the R-enantiomer of cetirizine in healthy volunteers. Eur J ClinPharmacol 2001; 57: 571-582.

12.    www.ucb.pl/produkty/lista-lekow/xyzal.

13.    Simons F.E.; ETAC Study Group: Population pharmacokinetics of levocetirizine in very young children: the pediatricians’ perspective. Pediatr Allergy Immunol 2005; 16 (2): 97-103.

14.    Simons F.E., Simons K.J.: Levocetirizine: pharmacokinetics and pharmacodynamics in children age 6 to 11 years. J Allergy Clin Immunol 2005; 116 (2): 355-361.

15.    Walsh G.M.: The anti-inflammatory effects of levocetirizine – are they clinically relevant or just an interesting additional effect? Allergy Asthma Clin Immunol 2009 17; 5 (1): 14.

16.    Menzies-Gow A., Ying S., Phipps S., Kay A.B.: Interactions between eotaxin, histamine and mast cells in early microvascular events associated with eosinophil recruitment to the site of allergic skin reactions in humans. Clin Exp Allergy 2004; 34: 1276.

17.    Giustizieri M.L., Albanesi C., Fluhr J., Gisondi P., Norgauer J., Girolomoni G.: H histamine receptor1 mediates inflammatory responses in human keratinocytes.
J Allergy Clin Immunol 2004; 114: 1176-1182.

18.    Hasala H., Janka-Junttila M., Moilanen E., Kankaanranta H.: Levocetirizine and cytokine production and apoptosis of human eosinophils. Allergy Asthma Proc 2007; 28: 582-591.

19.    Triggiani M., Gentile M., Secondo A.i wsp.: Histamine induces exocytosis and IL-6 production from human lung macrophages through interaction with H receptors. J Immunol 2001; 166: 4083-4091.

20.    Bartkowiak-Emeryk M., Wolak-Sobiczewska L., Emeryk A. i wsp.: Dendritic cells in the nasal epithelium of patients with allergic rhinitis: effect of treatment with levocetirizine. Int. Rev Allergol Clin Immunol 2008; 3-4: 63-71.

21.    Thomson L., Blaylock M.G., Sexton D.W., Campbell A., Walsh G.M.: Cetirizine and levocetirizine inhibit eotaxin-induced eosinophil transendothelial migration through human dermal or lung microvascular endothelial cells. Clin Exp Allergy 2002; 32: 1187–1192.

22.    Wu P., Mitchell S., Walsh G.M.: A new antihistamine levocetirizine inhibits eosinophil adhesion to vascular cell adhesion molecule-1 under flow conditions. Clin Exp Allergy 2005; 35: 1073-1079.

23.    Jang Y.J., Wang J.H., Kim J.S. i wsp.: Levocetirizine inhibits rhinovirus-induced ICAM-1 and cytokine expression and viral replication in airway epithelial cells. Antiviral Res 2009; 81 (3): 226-233.

24.    Ciprandi G., Cirillo I., Vizzaccaro A., Tosca M.A.: Levocetirizine improves nasal obstruction and modulates cytocine pattern in patients with seasonal allergic rhinitis: a pilot study. Clin Exp Allergy 2004; 34: 958-964.

25.    Ciprandi G., Cirillo I., Vizzaccaro A. i wsp.: Desloratadine and levocetirizine improve nasal symptoms, airflow, and allergic inflammation in patients with perennial allergic rhinitis: a pilot study. Int Immunopharmacol 2005; 5 (13-14): 1800-1808.

26.    Mahmoud F., Arifhodzic N., Haines D., Novotney L.: Levocetirizine modulates lymphocyte activation in patients with allergic rhinitis. J Pharmacol Sci 2008; 108 (2): 149-156.

27.    Caproni M., Volpi W., Giomi B. i wsp.: Cellular adhesion molecules in chronic urticaria: modulation of serum levels occurs during levocetirizine treatment. Br J Dermatol 2006; 155 (6): 1270-1274.

28.    Potter P.C., Kapp A., Maurer M. i wsp.: Comparison of the efficacy of levocetirizine 5 mg and desloratadine 5 mg in chronic idiopathic urticaria patients. Allergy 2009; 64 (4): 596-604.

29.    de Blic J., Wahn U., Billard E. i wsp.: Levocetirizine in children: evidenced efficacy and safety in a 6-week randomized seasonal allergic rhinitis trial. Pediatr Allergy Immunol 2005; 16 (3): 267-275.

30.    Simons F.E.; Early Prevention of Asthma in Atopic Children (EPAAC) Study Group: Safety of levocetirizine treatment in young atopic children: An 18-month study. Pediatr Allergy Immunol 2007; 18 (6): 535-542.

31.    Verster J.C., Volkerts E.R., van Oosterwijck A.W.
i wsp.: Acute and subchronic effects of levocetirizine and diphenhydramine on memory functioning, psychomotor performance, and mood. J Allergy Clin Immunol 2003; 111: 623-627.

32.    Verster J.C., de Weert A.M., Bijtjes S.I. i wsp.: Driving ability after acute and sub-chronic administration of levocetirizine and diphenhydramine:
a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Psychopharmacology 2003; 169: 84-90.

33.    Gandon J.M., Allain H.: Lack of effect of single and repeated doses of levocetirizine, a new antihistamine drug, on cognitive and psychomotor functions in healthy volunteers. Br J Clin Pharmacol 2002; 54: 51-58.

34.    Hindmarch I., Johnson S., Meadows R., Kirkpatrick T., Shamsi Z.: The acute and sub-chronic effects of levocetirizine, cetirizine, loratadine, promethazine and placebo on cognitive function, psychomotor performance, and weal and fl are. Curr Med Res Opin 2001; 17: 241-255.

35.    Hulhoven R., Rosillon D., Letiexhe M., Meeus M.A., Daoust A., Stockis A.: Levocetirizine does not prolong the QT/QTc interval in healthy subjects: results from a thorough QT study. Eur J Clin Pharmacol 2007; 63: 1011-1017.

36.    Clough G.F., Boutsiouki P., Church M.K.: Comparison of the effects of levocetirizine and loratadine on histamine-induced wheal, flare, and itch in human skin. Allergy 2001; 56: 985-988.

37.    Nettis E., Calogiuri G.F., di Leo E. i wsp.: Once daily levocetirizine for the treatment of allergic rhinitis and chronic idiopathic urticaria. Journal of Asthma and Allergy 2009: 2: 17-23.

38.    Popov T.A., Dumitrascu D., Bachvarova A. i wsp.:
A comparison of levocetirizine and desloratadine in the histamine-induced wheal and flare response in human skin in vivo. Inflamm Res 2006; 55: 241-244.

39.    Devalia J.L., de Vos C., Hanotte F., Baltes E.: A randomized, double-blind, crossover comparison among cetirizine, levocetirizine, and UCB 28557 on histamine-induced cutaneous responses in healthy adult volunteers. Allergy 2001; 56: 50-57.

40.    Kruszewski J., Kłos K., Sułek K.: Hamowanie pohistaminowego bąbla, rumienia i włośniczkowego przepływu skórnego po jednorazowym podaniu zalecanej dawki: 10 mg cetyryzyny, 5 mg desloratadyny, 120 i 180 mg feksofenadyny, 5 mg lewocetyryzyny i 10 mg loratadyny – badanie randomizowane, kontrolowane placebo. Pol Merk Lek 2006; 125: 443-448.

41.    Singh-Franco D., Ghin H.L., Robles G.I. i wsp.: Levocetirizine for the treatment of allergic rhinitis and chronic idiopathic urticaria in adults and children. Clin Ther 2009; 31 (8): 1664-1687.

42.    Baltes E., Coupez R., Giezek H. i wsp.: Absorption and disposition of levocetirizine, the eutomer of cetirizine, administered alone or as cetirizine to healthy volunteers. Fundam Clin Pharmacol 2001; 15 (4): 269-277.

43.    Simons F.E.: Comparative pharmacology of H1 antihistamines: clinical relevance. Am J Med 2002; 16: 38-46.

44.    Tillement J.P., Testa B., Brée F.: Compared pharmacological characteristics in humans of racemic cetirizine and levocetirizine, two histamine H1-receptor antagonists. Biochem Pharmacol 2003; 66 (7): 1123-1126.

45.    Wang D.Y., Hanotte F., de Vos C. i wsp.: Effect of cetirizine, levocetirizine, and dextrocetirizine on histamine-induced nasal response in healthy adult volunteers. Allergy 2001; 56 (4): 339-343.

46.    Lee C.F., Sun H.L., Lu K.H. i wsp.: The comparison of cetirizine, levocetirizine and placebo for the treatment of childhood perennial allergic rhinitis. Pediatr Allergy Immunol 2009; 20 (5): 493-499.

47.    Denham K.J., Boutsiouki P., Clough G.F., Church M.K.: Comparison of the effects of desloratadine and levocetirizine on histamine-induced wheal, fl are and itch in human skin. Infl amm Res 2003; 52: 424-427.

48.    Frossard N., Strolin-Benedetti M., Purohit A., Pauli G.: Inhibition of allergen-induced wheal and fl are reactions by levocetirizine and desloratadine. Br
J Clin Pharmacol 2008; 65: 172-179.

49.    Purohit A., Melac M., Pauli G., Frossard N.: Twenty-four hour activity and consistency of activity of levocetirizine and desloratadine in the skin. Br J Clin Pharmacol 2003; 56: 388-394.

50.    Day J.H., Briscoe M.P., Rafeiro E., Ratz J.D.: Comparative clinical efficacy, onset and duration of action of levocetirizine and desloratadine for symptoms of seasonal allergic rhinitis in subjects evaluated in the environmental exposure
unit (EEU). Int J Clin Pract 2004; 58: 109-118.

51.    Deruaz C., Leimgruber A., Berney M., Pradervand E., Spertini F.: Levocetirizine better protects than desloratadine in a nasal provocation with allergen. J Allergy Clin Immunol 2004; 114: 838-844.

52.    Passalacqua G., Guerra L., Compalati E. i wsp.: Comparison of the effects in the nose and skin of
a single dose of desloratadine and levocetirizine over 24 hours. Int Arch Allergy Clin Immunol 2004; 135: 143-147.

53.    Passalacqua G., Canonica G.W.:  A review of the evidence from comparative studies of levocetirizine and desloratadine for the symptoms of allergic rhinitis. Clin Ther 2005; 27 (7): 979-992.

54.    Stübner P., Zieglmayer R., Horak F.: A direct comparison of the efficacy of antihistamines in SAR and PAR: randomised, placebo-controlled studies with levocetirizine and loratadine using an environmental exposure unit – the Vienna Challenge Chamber (VCC). Curr Med Res Opin 2004; 20 (6): 891-902.

55.    Anuradha P., Maiti R., Jyothirmai J.: Loratadine versus levocetirizine in chronic idiopathic urticaria: A comparative study of efficacy and safety. Indian
J Pharmacol 2010; 42 (1): 12-16.

56.    Larbig M., Burtin B., Martin L., Stamm H., Luettig B., Hohlfeld J.M., Krug N.: Facial termography is a sensitive tool to determine antihistaminic activity: comparison of levocetirizine and fexofenadine. Br J Clin Pharmacol 2006; 62: 158-164.

57.    Horak F., Zieglmayer P.U., Zieglmayer R., Kavina A., Lemell P.: Levocetirizine has a longer duration of action on improving total nasal symptoms score than fexofenadine after single administration. Br J Clin Pharmacol 2005; 60: 24-31.

58.    Ferrer M., Morais-Almeida M., Guizova M. i wsp.: Evaluation of treatment satisfaction in children with allergic disease treated with an antihistamine: an international, non-interventional, retrospective study. Clin Drug Investig 2010; 30 (1): 15-34.

59.    Maiti R., Rahman J., Jaida J. i wsp.: Rupatadine and levocetirizine for seasonal allergic rhinitis: a comparative study of efficacy and safety. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 2010; 136 (8): 796-800.

..............................................................................................................................................................

*Adres do korespondencji:

Marek Kulus
Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku
Dziecięcego
Warszawski Uniwersytet Medyczny
01-184 Warszawa, ul. Działdowska 1
e-mail: marek.kulus@wum.edu.pl

Pracę nadesłano: 01.10.2010 r.
Przyjęto do druku: 05.11.2010 r.