Lekarz może odmówić udzielenia pomocy pacjentowi na podstawie następujących przepisów prawnych:

• art. 38 i 39 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tekst jedn.: Dz.U. z 2008 r. Nr 136, poz. 857 z późn. zm.; dalej jako: u.z.l.l.d.)

• art. 10 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2009 r. Nr 52, poz. 417 z późn. zm.; dalej jako: u.p.p)

• art. 7 Kodeksu Etyki Lekarskiej

UZASADNIENIE

Wymienione powyżej akty prawne przewidują możliwość odstąpienia od leczenia lub niepodjęcia go przez lekarza. Są one potwierdzeniem faktu, iż zawód lekarza to zawód zaufania publicznego, a także konstytucyjnej zasady swobody wykonywania zawodu. Należy jednak pamiętać, że lekarz nie może odstąpić od leczenia pacjenta w sytuacji przewidzianej w art. 30 u.z.l.l.d. Obowiązek z art. 30 u.z.l.l.d. ma charakter bezwzględny w przypadku, gdy zwłoka w udzieleniu pomocy mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała, ciężkiego rozstroju zdrowia pacjenta oraz w przypadku niecierpiącym zwłoki − wtedy lekarz musi podjąć leczenie.

Jeżeli sytuacja nie odpowiada tej opisanej w art. 30 u.z.l.l.d., lekarz może odmówić udzielenia pomocy lub kontynuowania leczenia pod warunkiem, że istnieje  możliwość, aby pacjent uzyskał pomoc w inny sposób. Przed odstąpieniem od leczenia – w celu wykluczenia sytuacji z art. 30 u.z.l.l.d. – lekarz powinien przeprowadzić przynajmniej wywiad, obejrzeć pacjenta, ewentualnie go zbadać oraz odnotować ten fakt w dokumentacji medycznej.

Lekarz, który przyjmie zobowiązanie do osobistej opieki i leczenia, nie może porzucić pacjenta. Jeżeli chce to zrobić, musi wcześniej wypowiedzieć swoje usługi i dać choremu czas na znalezienie innego lekarza. Dopiero wtedy może odstąpić od leczenia. Artykuł 10 u.p.p wyraźnie nakłada na lekarza obowiązek „dostatecznie wczesnej informacji o zamiarze odstąpienia od leczenia”. Lekarz odstępując od leczenia, musi powiadomić o tym fakcie pacjenta bądź jego przedstawiciela ustawowego, opiekuna faktycznego i wskazać realne możliwości uzyskania świadczenia u innego lekarza. Ponadto powinien ustnie, a na żądanie pacjenta pisemnie, podać powody, dla których odstępuje od podjęcia leczenia lub jego kontynuowania. W przeciwnym razie – w przypadku poniesienia prze chorego szkody w wyniku przerwania leczenia – lekarz będzie ponosił odpowiedzialność za jej wyrządzenie. Podstawą odmowy leczenia może być m.in.: obraźliwe zachowanie wobec lekarza, uporczywe niestosowanie się do zaleceń lekarskich, negatywna postawa rodziny pacjenta.

Jeżeli lekarz przyjmujący pacjenta, pracuje na umowę o pracę lub w ramach służby, musi wcześniej przed odstąpieniem od leczenia uzyskać na to zgodę przełożonego. Obowiązkowo fakt odstąpienia od leczenia musi być odnotowany w dokumentacji medycznej pacjenta wraz z uzasadnieniem powodu. Powołanie się przez lekarza na ważne powody może być interpretowane tylko w taki sposób, iż podjęcie działań lekarskich w konkretnej sytuacji u konkretnego pacjenta może okazać się w ocenie przełożonego niewskazane, np.: jest to sytuacja emocjonalna lekarza w odniesieniu do pacjenta.

Kodeks Etyki Lekarskiej wskazuje wprost , że powodem odstąpienia od leczenia może być obrażanie godności lekarza.

UWAGI

W omawianej sytuacji, gdy nie występują powody, o których mowa w art. 30 u.z.l.l.d., lekarz może odmówić leczenia pacjenta, wskazując jako powód brak współpracy z rodzicami dziecka i arogancką postawę wobec lekarza. W przypadku podjęcia takiej decyzji lekarz powinien dopełnić obowiązków, które przedstawiono powyżej.