1. ZWIĄZEK POMIĘDZY NASILENIEM OBJAWÓW DEPRESJI A ZAOSTRZENIAMI POCHP

Przewlekła obturacyjna choroba płuc w swym naturalnym przebiegu jest związana z powtarzającymi się zaostrzeniami. Część pacjentów wykazuje skłonność do częstych zaostrzeń, co wiąże się m.in. z gorszą jakością życia, zmniejszeniem aktywności, spędzaniem większej ilości czasu wewnątrz pomieszczeń mieszkalnych i szybszą progresją choroby. Czynniki te mogą sprzyjać powstawaniu depresji, która jak wiadomo często towarzyszy również innym chorobom przewlekłym. Przeprowadzone do tej pory badania wydają się wskazywać, że depresja również często współistnieje z POChP. Autorzy tej pracy jako jedni z pierwszych postanowili zbadać związek pomiędzy występowaniem objawów depresji a częstością zaostrzeń POChP, systemowym zapaleniem, a także czynnikami socjalnymi.

W badaniu wzięło udział 169 pacjentów z rozpoznanym POChP. U każdego wykonywano spirometrię, oznaczano markery stanu zapalnego IL-6 i CRP oraz przeprowadzano badania ankietowe oceniające jakość życia - SGRQ (St George’s Respiratory Questionnaire), nasilenie objawów depresji - CES-D (Center of Epidemiologic Studies Depression Scale), nasilenie duszności - Medical Reserch Council (MRC) dysponoea score.

U chorych z częstymi zaostrzeniami występowało większe nasileniem objawów depresji (wyższa wartość punktowa CES-D), niż u chorych z rzadkimi zaostrzeniami. Nie wykazano związku pomiędzy markerami systemowego zapalenia (IL-6 i CRP) a wartościami punktowymi CES-D. Statystycznie istotna zależność występowała pomiędzy nasileniem objawów POChP i pogorszeniem jakości życia ocenianym za pomocą SGRQ oraz dużą dusznością (MRC dysponoea score) i nasileniem objawów depresji. Większe wartości  punktowe w skali CES-D były pozytywnie skorelowane również z dłuższym czasem przebywania w domu, płcią żeńską oraz samotnością. Uświadomienie sobie tych zależności jest ważne, ponieważ skuteczne leczenie objawów depresji może poprawić komfort życia i efektywność leczenia POChP.

Quint J.K., Baghaj-Ravary R., Donaldson G.C., Wedzicha J.K.: Relationhip beteen depression and exacerbations in COPD. Eur Resp J 2008; 32: 53-60.

..............................................................................................................................................................

2. CZY BEZOBJAWOWA NADREAKTYWNOŚĆ OSKRZELI JEST CZYNNIKIEM RYZYKA WYSTĘPOWANIA ASTMY I ALERGII W PRZYSZŁOŚCI?

Nadreaktywność oskrzeli (AHR - airway hyperresponiveness) jest stałą cechą astmy. Nie wiadomo natomiast, czy bezobjawowa nadreaktywność wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na astmę w przyszłości. Zbadanie tej zależności było celem prezentowanej tu pracy.

W badaniu wzięło udział 199 pacjentów, byli oni włączani w 1989 roku, ich wiek wynosił wtedy 10-22 lat. Kontrola nastąpiła po 14 latach (2002-2004). Za każdym razem uczestnicy badania mieli wykonaną spirometrię (z próbą rozkurczową), próbę prowokacyjną z histaminą oraz wypełniali kwestionariusz występowania objawów ze strony układu oddechowego. Z 47 pacjentów, którzy podczas pierwszej wizyty mieli dodatnią próbę prowokacyjną z histaminą i nie mieli objawów astmy, u 8 (17,0%) podczas wizyty kontrolnej  występowała astma. Jednocześnie w grupie bez objawów i z ujemną próbą histaminową (76 osób), u 7 chorych (9,2%) podczas kontrolnej wizyty stwierdzono astmę. Różnice te nie były istotne statystycznie. Nie stwierdzono również, aby obecność nadreaktywności oskrzeli u bezobjawowych pacjentów była czynnikiem ryzyka zachorowania na astmę w przyszłości.

van den Nieuwenhof  L., Schremer T., Heijdra Y., Bottema B., Akkermans R., Folgering H., vanWeel C.: Are asthma airway hyperresponiveness and allergy risk factors for asthma? A longitudinal study. Eur Respir J 2008; 32: 70-76.

..............................................................................................................................................................

3. PODJĘZYKOWA IMMUNOTERAPIA DUŻYCH MIEJSCOWYCH ODCZYNÓW WYWOŁANYCH PRZEZ UŻĄDLENIE PSZCZOŁY (PLACEBO I PODWÓJNIE ŚLEPA PRÓBA)
 
Immunoterapia podjęzykowa (SLIT) jest bezpieczną i skuteczną metodą leczenia stosowaną u osób uczulonych na alergeny wziewne. Autorzy tego badania za cel postawili sobie zbadanie czy ten rodzaj leczenia jest efektywny i bezpieczny u pacjentów uczulonych na jad pszczoły. Włączono 30 pacjentów z dużą reakcją lokalną (LLRs), po użądleniu przez pszczołę. Byli oni randomizowani do grupy otrzymującej SLIT oraz do grupy otrzymującej placebo. Badanie trwało 6 miesięcy.

Na początku oraz po 6 miesiącach każdy pacjent miał wykonywaną próbę prowokacyjną z jadem pszczoły, mierzono średnicę LLRs oraz oznaczano specyficzne IgE i IgG. W grupie otrzymującej SLIT obserwowano istotne statystycznie zmniejszenie się średnicy LLRs  (z 20,5 do 8,5 cm, p=0,014), podczas gdy w grupie otrzymującej placebo efekt ten był nieobecny. Nie znaleziono istotnych statystycznie różnic pomiędzy stężeniem w surowicy specyficznego IgE zarówno pomiędzy grupami, jak i poszczególnymi wizytami kontrolnymi. Stężenie specyficznego IgG w surowicy było istotnie wyższe po 6 miesiącach w grupie otrzymującej SLIT. U jednego pacjenta z grupy placebo pojawiła się uogólniona pokrzywka, poza tym nie odnotowano żadnych objawów ubocznych i powikłań leczenia. Praca ta dowodzi, że SLIT może być obiecującą metodą leczenia uczuleń na jad owadów błonkoskrzydłych, ale przed sformułowaniem ostatecznych zaleceń autorzy wskazują na konieczność przeprowadzenia jeszcze wielu badań w tej dziedzinie.

Severino M.G., Cortellini G., Bonadona P., Francescato E., Panzini I., Macchia D., Campi P., Spadolini I., Canonica W.G., Passalacqua G.: Sublingual immunotherapy for large local reactions caused by honeybee sting: A double-blind placebo-controlle trial. J Allergy Clin Immunol 2008; 1: 44-48.

..............................................................................................................................................................

4. PROSPEKTYWNE BADANIE OCENIAJĄCE ZWIĄZEK POMIĘDZY KARMIENIEM
PIERSIĄ A ŚWISZCZĄCYM ODDECHEM, ATOPIĄ I NADREAKTYWNOŚCIĄ OSKRZELI NA PODSTAWIE DANYCH Z BADANIA ALSPAC (AVON LONGITUDINAL STUDY OF PARENTS AND CHILDREN)

W wielu przeprowadzonych do tej pory badaniach udowodniono, że karminie piersią chroni potomstwo przed dużą liczbą niekorzystnych następstw zdrowotnych. Nie jest do końca wyjaśniony wpływ karmienia piersią na rozwój astmy i alergii. Większość dostępnych obecnie danych wskazuje na niewielki ochronny wpływ karmienia piersią w rozwoju astmy u niemowląt i we wczesnym dzieciństwie. Trend ten wydaje się nie być już tak dobrze widoczny u dzieci powyżej 6. roku życia, a co więcej, niektóre dane wskazują, że karmienie piersią zwiększa ryzyko pojawienia się astmy i chorób alergicznych w późniejszych latach. Wątpliwości te postanowili wyjaśnić autorzy tego artykułu poprzez analizę statystyczną danych zebranych w trakcie badania ALSPAC, w którym wzięło udział 14 tysięcy ciężarnych kobiet a ich potomstwo obserwowano aż do późnego dzieciństwa. Analizie poddano związek pomiędzy karmieniem piersią a cechami atopii (punktowe testy skórne) u dzieci w 7 roku życia, nadreaktywnością oskrzeli (próba z metacholiną) w 8 roku życia i wreszcie występowaniem świszczącego oddechu w 3 i 7½ roku życia.

Uzyskane wyniki wskazują, że karmienie piersią zmniejszało ryzyko pojawienia się świszczącego oddechu w pierwszych 3 latach życia dziecka (OR 0,80; 95% CI; 0,70-0,90), nie miało natomiast pływu na występowanie świszczącego oddechu (OR 0,98; 95% CI; 0,79-1,22), cech atopii (OR 1,12; 95% CI; 0,92-1,35) oraz nadreaktywności oskrzeli (OR 1,07; 95% CI; 0,82-1,40) pomiędzy 7 i 8 rokiem życia. Protekcyjny efekt w pierwszych latach życia może wynikać również z faktu, że w tym okresie najczęstszą przyczyną świszczącego oddechu są infekcje wirusowe, a karmienie piersią zmniejsza ryzyko ich wystąpienia. Dodatkowo rozpoznanie astmy jest u tak małych dzieci trudne.

Elliot L., Henderson J., Northtone K., Chiu G.Y., Dunson D., London S.J.:  Prospective study of breast-feeding in relation to wheeze atopy, and bronchial hyperresponsiveness in the Avon Longitudinal Study of Parents and Children (ALSPAC).  J Allergy Clin Immunol 2008; 122: 49-54.

..............................................................................................................................................................

5. AZOTYNY W INDUKOWANEJ PLWOCINIE JAKO PROSTY I TANI NIEINWAZYJNY MARKER ZAPALENIA DRÓG ODDECHOWYCH U DZIECI CHORYCH NA ASTMĘ

Astma jest chorobą, u której podłoża leży przewlekły stan zapalny toczący się w drogach oddechowych. Do oceny jego nasilenia najczęściej używa się oznaczeń składu komórkowego indukowanej plwociny oraz pomiarów stężenia wydychanego tlenku azotu. Obydwie te metody są jednak kosztowne, trudno dostępne i dość skomplikowane. Trwają więc poszukiwania innych, pozbawionych tych wad metod oceny zaawansowania stanu zapalnego w astmie.

W tym badaniu oznaczano w indukowanej plwocinie związki, które powstają z tlenku azotu (azotyny). Pacjenci zostali podzieleni na dwie grupy liczące po 30 osób: chorzy z przewlekłą astmą oraz grupa kontrolna. Stężenie azotynów w plwocinie u astmatyków było istotnie większe niż u zdrowych dzieci. Dodatkowo wykazano, że stężenia tych związków były większe u pacjentów z ciężką astmą niż u tych z umiarkowaną i łagodną, różnica ta była również istotna statystycznie. Według autorów metoda ta ze względu na to, że jest tania, prosta, nieinwazyjna może stać się alternatywą w stosunku do innych metod w ocenie ciężkości stanu zapalnego w drogach oddechowych.

Recabarren A., Apaza C., Castro-Rodriguez J.A.: Nitrites in induced sputum as a simple and cheap non-invasive marker of airway inflammation for asthmatic school children. Pediatr Allergy Immunol 2008; 19: 433-437.