Program kongresu składał się z sesji plenarnych, plakatowych, wystąpień ustnych, oraz pokazów filmowych rzadkich przypadków klinicznych.

Jak zwykle na tego typu kongresach wykłady odbywały się w tym samym czasie w kilku salach i dotyczyły różnych zagadnień, nie było zatem możliwości dokładnego śledzenia wszystkich doniesień. Dlatego też, z racji zainteresowania, skoncentrowano się głównie na metodach bronchofiberoskopowej diagnostyki i terapii, możliwych do wykorzystania we własnych ośrodkach bronchologicznych.

Tegoroczny kongres odbiegał znacząco od poprzednich, ze względu na podkreślenie roli specjalistów zajmujących się endoskopią diagnostyczną i leczniczą górnych dróg oddechowych z wykorzystaniem różnych technik (m.in. ultrasonografii oraz videofluorografii), jak również nowoczesnych metod chirurgicznych w leczeniu zwężeń podłośniowych i tchawiczych. Dodatkowo, dla zainteresowanych zorganizowano praktyczny kurs z zakresu interwencyjnej chirurgii laryngologicznej z wykorzystaniem m.in. laryngovideostroboskopii i fototerapii. Obecność licznego grona laryngologów prezentujących swoje doniesienia pozwoliła na uzmysłowienie, że endoskopowa diagnostyka dróg oddechowych powinna rozpoczynać się już od nosa i gardła a nie sprowadzać się tylko do tchawicy i oskrzeli.

Pierwszego dnia odbyła się sesja dotycząca bardzo ważnego zagadnienia, jakim jest bezpieczeństwo badania endoskopowego. Zdecydowanie podkreślono, że pomimo wypracowania odpowiednich technik i zaleceń oraz - jakby się mogło wydawać - „prostoty” wykonania badania, endoskopia dróg oddechowych i górnego odcinka przewodu pokarmowego powinna znajdować się w rękach wysoko wykwalifikowanego i doświadczonego zespołu, który potrafi przewidzieć mogące się wydarzyć komplikacje i zdecydowanie im przeciwdziałać. Pomimo pewnych różnic w amerykańskim, japońskim i europejskim systemie edukacyjnym, zgodnie podkreślono konieczność ustawicznego szkolenia (możliwość wymiany międzyośrodkowej) w perfekcyjnym opanowaniu technik bronchoskopii interwencyjnej, zwłaszcza w leczeniu wewnątrztchawiczych i wewnątrzoskrzelowych zmian mogących stanowić bezpośrednie zagrożenie życia.

Przydatność autofluorescencji w diagnostyce zmian dysplastycznych oraz wczesnych nowotworowych (carcinoma in situ) zlokalizowanych w tchawicy, oskrzelach głównych, płatowych, segmentalnych i subsegmentalnych obecnie nie budzi zastrzeżeń. Ciągle udoskonalany sprzęt firm PENTAX oraz OLYMPUS pozwala na wykrywanie tych patologicznych zmian w mało inwazyjny i nie obciążający chorego sposób. Duże doświadczenie poszczególnych ośrodków (w Europie - największego ośrodka w Heidelbergu, Niemcy) było podstawą do wymiany doświadczeń i żywej dyskusji nad tym zagadnieniem.

System NBI – narrow band imaging (obrazowanie tkanki w wąskim paśmie światła), stanowi nowoczesną metodą wykrywania zmian patologicznych, zwłaszcza drobnych naczyń we wczesnym okresie procesu onkogenezy. Endoskopowe obrazowanie struktur śluzówkowych i podśluzówkowych wykorzystuje światło białe (promieniowanie optyczne), które oprócz promieniowania widzialnego zawiera także niewidoczne wiązki promieniowania podczerwonego i nadfioletowego. Głębokość wnikania światła silnie zależy od długości fali i jest największa dla wiązki promieniowania podczerwonego. Pozwala to na obrazowanie struktur podśluzówkowych, mało jest natomiast przydatne do uwidaczniania warstwy powierzchniowej ze względu na nieostry, „zamazany” obraz. Dlatego też urządzenie z wmontowanymi wąskopasmowymi filtrami „wycinającymi” wiązkę światła czerwonego, pozwala na uzyskanie bardzo ostrego (wyraźnego) obrazu struktur powierzchownych. Dzięki NBI możliwe jest obrazowanie ograniczonych zmian metaplastycznych, dysplastycznych oraz wczesnych nowotworowych, jak również miejscowe leczenie (fototerapia) z użyciem laserfiryny (telaporfiryn sodium) - najnowszej generacji hematoporfiryny.

Techniki biopsyjne struktur oskrzeli i pozaoskrzelowych, a zwłaszcza węzłów chłonnych śródpiersia z użyciem endoskopowej ultrasonografii (EBUS – Endobronchial Ultrasound), pozwalają z dużą dokładnością określić wielkość oraz grubość obszaru podśluzówkowego i śródoskrzelowego rozrostu nowotworowego. Przydatne są również w różnicowaniu gęstości różnych struktur pozaoskrzelowych. EBUS stanowi nieocenioną metodę lokalizacji powiększonych węzłów i innych patologicznych zmian w zakresie śródpiersia oraz wskazuje dokładne miejsce do ich nakłucia przez ścianę oskrzela. Dodatkowo, od kilku lat, do dyspozycji endoskopowej pozostaje sonda kątowa z wbudowaną w jej sąsiedztwo igłą biopsyjną, co pozwala na dokładną wizualizację położenia igły i pozyskania właściwej próbki do badania histologicznego.

Stosowana od kilku lat nawigacja elektromagnetyczna stanowi znaczący postęp w diagnostyce małych, obwodowych zmian podejrzanych o rozrost nowotworowy. Jej założeniem jest precyzyjne wewnątrzoskrzelowe „naprowadzanie” sondy do miejsca patologicznego rozrostu. Istota badania polega na nałożeniu obserwowanych w określonych wewnątrzoskrzelowych punktach anatomicznych (ostroga główna, ostroga oskrzela do płata górnego płuca prawego itp.) obrazu realnego na obraz wygenerowany w oparciu o wykonaną wirtualną tomografię komputerową klatki piersiowej. System składa się z generatora pola elektromagnetycznego oraz zminiaturyzowanego czujnika wprowadzanego przez kanał roboczy bronchofiberoskopu. Tak umieszczona sonda poruszając się w różnych kierunkach, pozwala na rejestrację obrazu wirtualnego wraz z równolegle oglądanym na monitorze badaniem endoskopowym. Dodatkową zaletą jest możliwość pozyskiwania materiału do badań pracownianych z wykorzystaniem typowych akcesoriów (kleszczyki, szczoteczka cytologiczna). Z powodu niewielkiego stopnia inwazyjności, obecnie trwają badania nad jej leczniczym zastosowaniem w formie brachyterapii, zwłaszcza u osób obciążonych przewlekłymi schorzeniami płuc i serca, nie kwalifikujących się do leczenia operacyjnego.

Przedstawiono także doniesienia o endoskopowych możliwościach leczenia rozedmy płuc, wykorzystując w tym celu różnej wielkości protezy z wmontowaną wewnętrzną zastawką, umieszczane w izolowanych miejscach drzewa oskrzelowego. Profesor Herth zademonstrował wyniki wieloośrodkowych badań (VENT – Endobronchial Valve for Emphysema Palliation Trial), z których wynika, że w wielu przypadkach endoskopowe techniki mogą zastąpić inwazyjne procedury torakochirurgiczne. Spośród powikłań tej metody najczęściej występowały nawracające stany zapalne izolowanego obszaru płuca.

Ważnym zagadnieniem bronchoskopii interwencyjnej jest protezowanie dróg oddechowych, stanowiące paliatywną metodę zapewnienia okresowej drożności tchawicy i głównych oskrzeli. Do tego celu wykorzystywane są protezy wykonane z metalu, akrylu lub silikonu, umieszczane przeważnie z wykorzystaniem bronchoskopu sztywnego lub – rzadziej - fiberoskopu. Technika ta okazuje się być skuteczną, nie obserwowano istotnych powikłań, w tym nagłych zgonów związanych z zabiegiem. W pewnych przypadkach, zwłaszcza dużych zmian guzowatych zlokalizowanych w tchawicy lub oskrzelach głównych i stanowiących zagrożenie życia,
w leczeniu paliatywnym stosuje się specjalny balon „rozprężający” (resectable balloon), dokonując mechanicznego udrożnienia z koniecznością następowej ablacji laserowej.

Od około 3 lat próbuje się stosować w praktyce pneumonologicznej (zwłaszcza po zabiegach bronchoskopii interwencyjnej) urządzenie (Vibration Responce Device), umożliwiające zewnętrzną rejestrację drgań przepływającego przez oskrzela powietrza (Dynamic visualization of lung sounds). System wyposażony w specjalne czujniki umieszczane na plecach pozwala na obrazowanie dystrybucji powietrza w płucach, lokalizując zwłaszcza miejsca niedodmowe i upośledzonej wentylacji (obturacja). Zasadniczą jego zaletą jest nieinwazyjność, prosty sposób wykonania i krótki czas badania (ok. 20 s). Ponieważ były to jak dotychczas wstępne doniesienia, wydaje się, że najbliższe lata pozwolą na sprecyzowanie wskazań oraz zasadniczych korzyści wynikających z tej techniki badawczej.

Podsumowując, tegoroczne spotkanie należy zaliczyć do bardzo udanego wydarzenia zarówno w aspekcie organizacyjnym, jak i naukowym. Pomimo szybkiego rozwoju techniki i mikroelektroniki, nie udało się w minionych 2 latach (od poprzedniego kongresu w Buenos Aires w 2006 r.) skonstruować nowych urządzeń mogących przyczynić się do zasadniczego przełomu w praktyce pneumonologicznej, aczkolwiek zaprezentowano doniesienia o wykorzystaniu endoskopu o 1 mm średnicy, umożliwiającego pobieranie próbek (bronchoscopic microsampling – BMS) płynu opływającego nabłonek pęcherzykowy (ELF – epithelial lining fluid) do badań bakteriologicznych oraz immunobiochemicznych i możliwości obserwacji obwodowych odcinków drzewa oskrzelowego, w tym z pęcherzyków płucnych.

Warto podkreślić dwa wykłady polskich badaczy: prof. Tadeusza Orłowskiego z Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc oraz prof. Andrzeja Fala z Kliniki Chorób Wewnętrznych i Alergologii AM we Wrocławiu oraz dwa doniesienia: doc. Andrzeja Chciałowskiego wraz z zespołem Kliniki Chorób Wewnętrznych, Pulmonologii i Alergologii i Zakładu Patomorfologii WIM i jedno we współpracy z doc. Joanną Chorostowską i pracownikami IGiChP w Warszawie oraz kolegi Cezarego Rybackiego z Oddziału Pneumonologicznego Wojskowego Szpitala Klinicznego w Bydgoszczy.

Spotkanie stanowiło jednocześnie platformę do dyskusji i wymiany doświadczeń z innymi uczestnikami, w tym z rodakami pracującymi w zagranicznych ośrodkach, zajmującymi się problematyką endoskopii dróg oddechowych.

Miejscem kolejnego, 16. Kongresu, mającego się odbyć w 2010 r., będzie Heidelberg (Niemcy).