, 2008,III,2; 64-65

Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, Oddział Terenowy w Rabce-Zdroju

Ryszard Kurzawa


Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, Oddział Terenowy im. J. i I. Rudników w Rabce-Zdroju

Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, Oddział Terenowy im. Jana i Ireny Rudników w Rabce-Zdroju jest Ośrodkiem ze 120-letnią tradycją w leczeniu dzieci. Jest kontynuatorem działalności zapoczątkowanej przez twórcę polskiej pediatrii, prof. M.L. Jakubowskiego, który w roku 1887 założył w Rabce pierwszy w Polsce oddział dla dzieci z chorobami układu oddechowego, wówczas przede wszystkim gruźlicy płuc. Był to trzeci tego typu zakład w Europie.

Ośrodek nasz w ciągu wielu lat przekształcał się i zmieniał swoje oblicze, stale doskonaląc metody rozpoznawania i leczenia chorób układu oddechowego u dzieci.

Za „ojca” współczesnej pneumonologii dziecięcej uważa się powszechnie kontynuatora myśli prof. Jakubowskiego i genialnego kreatora ośrodka w Rabce, prof. Jana Rudnika, który w kolejnych latach stworzył czołowy w kraju i uznany za granicą ośrodek leczenia chorób płuc.

Kolejne etapy powojennego rozwoju ośrodka to przekształcenia z Zespołu Prewentoriów w Dziecięcy Ośrodek Chorób Płuc, następnie w Oddział Terenowy Instytutu Matki i Dziecka - jednostkę naukowo-badawczą o zadaniach specjalistycznego nadzoru na terenie całego kraju. Obecnie Ośrodek stanowi Oddział Terenowy warszawskiego Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc.

WSPÓŁCZESNOŚĆ


Obecnie Kliniki Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc Oddziału w Rabce-Zdroju oferują szeroki wachlarz diagnostyki, leczenia i rehabilitacji chorób miąższu płucnego i oskrzeli, ściany klatki piersiowej i śródpiersia, oraz astmy oskrzelowej, chorób alergicznych i gruźlicy. Klinika Alergologii i Pneumonologii prowadzi wysokospecjalistyczną diagnostykę różnicową oraz kompleksowe leczenie chorób układu oddechowego u dzieci, ze szczególnym uwzględnieniem astmy oskrzelowej oraz innych chorób alergicznych górnych dróg oddechowych, alergii pokarmowej, alergicznych chorób skóry i niedoborów odporności. Posiada dwa oddziały szpitalne dla dzieci i młodzieży, oraz oddział dla matki z dzieckiem, Pracownię Badań Czynnościowych Układu Oddechowego, Gabinet Testów Skórnych oraz Inhalatorium z Gabinetem Fizjoterapii.

  • W Klinice Pneumonologii i Mukowiscydozy diagnozowane i leczone są dzieci hospitalizowane z powodu ostrych i przewlekłych chorób układu oddechowego. Przy Klinice działa Pracownia Bronchologiczna, w której wykonywane są unikalne zabiegi endoskopowe przy użyciu techniki bronchoskopii „sztywnej” i bronchofiberoskopii, w tym płukanie oskrzelikowo-pęcherzykowe (BAL) i biopsja oskrzeli i tkanki płucnej.
  • Klinika Chirurgii Klatki Piersiowej ma 50-letnią tradycję w leczeniu chirurgicznym chorób układu oddechowego u dzieci. Pozostaje nadal jedyną w kraju tego typu wyspecjalizowaną jednostką. Zasadniczymi wskazaniami do operacji torakochirurgicznych są: choroby miąższu płucnego (w tym wady wrodzone), guzy śródpiersia, choroby jamy opłucnej, przepukliny przeponowe, zniekształcenia przedniej ściany klatki piersiowej - tzw. klatka piersiowa typu szewskiego i kurza, chirurgia tchawicy, leczenie chorób nowotworowych, w tym przerzutów nowotworowych do płuc.
  • W Klinice Pneumonologii diagnozowane i leczone są dzieci od 1. miesiąca życia do 18 lat. Celem działalności Kliniki jest rozpoznawanie i leczenie ostrych i przewlekłych chorób układu oddechowego, m.in. zapaleń oskrzeli i płuc, przewlekłej choroby płuc u niemowląt, astmy oskrzelowej a także gruźlicy wieku rozwojowego.
  • Samodzielny Oddział Laryngologii zajmuje się leczeniem zachowawczym i operacyjnym chorób wlotowego odcinka dróg oddechowych, migdałków i ucha środkowego – współistniejących z chorobami dalszych odcinków układu oddechowego.

Każda z Klinik jest przygotowana na przyjęcie chorego dziecka wraz z opiekunem.

  • Zakład Rehabilitacji zajmuje się szeroko rozumianą rehabilitacją w przebiegu chorób układu oddechowego oraz wielu innych schorzeń jak m.in. dziecięce porażenia mózgowe, niedowłady motoruchowe, stany pourazowe i pooperacyjne, wady rozwojowe klatki piersiowej, wady postawy oraz boczne skrzywienia kręgosłupa.
  • Zakład Fizjopatologii Układu Oddychania prowadzi badania naukowe dotyczące metod diagnostyki stanu układu oddechowego, wykonuje również szeroką gamę badań diagnostycznych, w tym również w trakcie kontrolowanego wysiłku fizycznego i w czasie snu.
  • Zakład Diagnostyki Laboratoryjnej prowadzi w szerokim zakresie diagnostykę i badania naukowe oraz szkolenia związane z etiologią, patofizjologią chorób oddechowych wieku rozwojowego w oparciu o Pracownie: Analityki, Immunologii, Mikrobiologii i Patomorfologii.

KIERUNKI BADAWCZE

Instytut jest referencyjnym i liczącym się ośrodkiem w kraju. Główne kierunki badań naukowych to:

1.    Badania nad nowymi aspektami patogenezy astmy oskrzelowej oraz usprawnieniem jej rozpoznawania i optymalizacja leczenia.

2.    Badania nad różnymi aspektami etiopatogenezy chorób układu oddechowego i optymalizacją ich leczenia.

3.    Doskonalenie metod rozpoznawania przewlekłych chorób układu oddechowego oraz metod rehabilitacji.

W ostatnich kilku latach działalność naukowa koncentrowała się na nowych technikach badania układu oddechowego ze szczególnym uwzględnieniem techniki oscylacji wymuszonych (Pediatric Pulmonology 2000; 30, 1: 47-55, Respiratory Physiology 2000; 123: 101-108, European Respiratory Journal 2006; 28, supl. 50: 706).

Dużo uwagi poświęcono nieinwazyjnym metodom badania markerów stanu zapalnego, w tym badaniom nad kondesatem powietrza wydechowego (Pediatric Pulmonology 2005; 39, 1: 41-45) oraz poziomowi NO w powietrzu wydechowym (European Respiratory Journal 2006; 28, supl. 50: 727, European Respiratory Journal 2007).

Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc, Oddział w Rabce-Zdroju jest zaangażowany w działania na rzecz poprawy jakości wykonywania badań czynnościowych układu oddechowego, biorąc udział w opracowywaniu standardów postępowania w tej dziedzinie (Pneumonologia i Alergologia Polska 2004, supl. 2; Pneumonologia i Alergologia Polska 2006, supl. 1).

Zakład Diagnostyki Laboratoryjnej rokrocznie uzyskuje certyfikaty świadczące o jakości wykonywanych badań. W obecnym roku zostaną zakończone prace związane z uzyskaniem Certyfikatu ISO 9001:2000.

DZIAŁALNOŚĆ DYDAKTYCZNO-SZKOLENIOWA

W ramach kształcenia podyplomowego w naszym Ośrodku „szlify” specjalizacyjne w dziedzinie pneumonologii zdobyło ponad 800 lekarzy pediatrów – pulmonologów z terenu całego kraju. Działalność dydaktyczna obejmowała i nadal obejmuje organizację konferencji, kursów, sympozjów naukowych gromadzących naukowców i klinicystów z Polski i z zagranicy.

Instytut prowadzi szkolenie podyplomowe lekarzy specjalizujących się w zakresie chorób płuc, alergologii. Każdego roku organizuje kursy specjalizujące oraz doskonalące z zakresu alergologii i pneumonologii w ramach szkolenia podyplomowego Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Warszawie.

..............................................................................................................................................................

*Adres do korespondencji:

Ryszard Kurzawa

Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc,
Odział Terenowy im. Jana i Ireny Rudników
34-700 Rabka Zdrój, ul. prof. Jana Rudnika 3B