, 2008,III,1; 32-33

Klinika Pneumonologii, Alergologii Dziecięcej i Immunologii Klinicznej III Katedry Pediatrii Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Anna Bręborowicz*


Klinika Pneumonologii, Alergologii Dziecięcej i Immunologii Klinicznej III Katedry Pediatrii Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Rys historyczny. W 1995 roku, w wyniku podziału I Kliniki Chorób Dzieci Instytutu Pediatrii Akademii Medycznej kierowanej przez Prof. dr hab. Urszulę Radwańską, powstała Klinika Pneumonologii Dziecięcej. Kierownictwo Kliniki objął Prof. dr hab. Jerzy Alkiewicz, wieloletni pracownik Kliniki, zasłużony specjalista w dziedzinie pediatrii, alergologii, chorób płuc, a przede wszystkim najbardziej wybitny w kraju znawca problematyki aerozoloterapii.

W roku 2000 Klinika przekształciła się w Klinikę Pneumonologii i Alergologii Dziecięcej, a w 2003 r., uwzględniając poszerzające się spektrum działalności Kliniki, dokonano zmiany nazwy i tak powstała Klinika Pneumonologii, Alergologii Dziecięcej i Immunologii Klinicznej. W tym czasie, w wyniku reorganizacji Instytutu Pediatrii, powstały trzy Katedry Pediatrii. Klinika Pneumonologii, Alergologii Dziecięcej i Immunologii Klinicznej weszła w skład III Katedry wraz z Kliniką Chorób Zakaźnych i Neurologii. Na stawisko Kierownika Katedry został powołany Prof. Alkiewicz. W roku 2005, po Jego nagłej, przedwczesnej śmierci, kierownictwo Katedry objął Prof. Wojciech Służewski, a kierownikiem Kliniki została dr hab. med. Anna Bręborowicz.

ZESPÓŁ KLINIKI I JEJ STRUKTURA

Aktualnie w skład zespołu Kliniki wchodzą lekarze specjaliści: pediatrzy, alergolodzy i specjaliści chorób płuc, biotechnolog - dr nauk biologicznych i liczna grupa lekarzy specjalizujących się, zatrudnionych w ramach etatów szpitalnych i rezydenckich. Zespół Kliniki powiększył się istotnie od jesieni 2007 roku w związku z poszerzeniem bazy łóżkowej Kliniki. Do 2006 roku Klinika posiadała jeden oddział z 23 łóżkami: 8 przeznaczonymi dla niemowląt i małych dzieci, 15 – dla dzieci starszych. W 2007 r. utworzono dwa oddziały – niemowlęcy z 27 miejscami i dzieci starszych z 23 łóżkami. Ponadto pracownicy Kliniki prowadzą Poradnie Przyszpitalne: Alergologiczną i Pulmonologiczną. W strukturze Kliniki istnieje Pracownia Badań Czynnościowych Układu Oddechowego i Aerozoloterapii. Ponadto Klinika prowadzi działalność naukową i usługową na bazie innych pracowni szpitala: Pracowni Endoskopii i Pracowni Laboratoryjnej i Genetycznej, a także współpracuje ściśle z Katedrą Immunologii Klinicznej, Katedrą Biologii i Ochrony
Środowiska oraz Katedrą i Zakładem Biologii Komórki Uniwersytetu Medycznego.

DZIAŁALNOŚĆ NAUKOWA

  • Kierunki

Od początku powstania Kliniki zainteresowania naukowe koncentrowały się głównie wokół problemów epidemiologii chorób alergicznych, aerozloterapii, diagnostyki i leczenia astmy oskrzelowej, chorób infekcyjnych układu oddechowego, mukowiscydozy. W ciągu ostatnich 4 lat dodatkowo rozpoczęto badania farmakogenetyczne u chorych na astmę oraz badania nad optymalizacją opieki nad dziećmi z pierwotnymi niedoborami odporności.

Zespół Kliniki uczestniczył w badaniach epidemiologicznych o zasięgu międzynarodowym, krajowym i regionalnym. Pierwsze badania polsko-szwedzkie były, obok badań niemieckich, źródłem argumentów przemawiających za słusznością hipotezy higienicznej rozwoju alergii. Klinika reprezentowała także Polskę, obok ośrodka krakowskiego (koordynator narodowy: dr hab. G. Lis), w badaniu o zasięgu światowym ISAAC (International Study of Asthma and Allergies in Childhood). Badanie to pozwoliło na globalną ocenę problemu astmy, alergicznego nieżytu nosa i atopowego zapalenia skóry u dzieci szkolnych, porównanie skali problemu w ponad 50 krajach w ponad 100 ośrodkach. Przeprowadzenie badania dwukrotnie w odstępie 7 lat umożliwiło ocenę trendów w częstości zachorowań, stało się podstawą analiz nad ich przyczynami. Kolejnym badaniem epidemiologicznym, które zrealizowano, tym razem o zasięgu ogólnopolskim, było badanie zainicjowane przez Polskie Towarzystwo Alergologiczne. Pozwoliło ono na porównanie struktury zachorowań w 10 ośrodkach w Polsce.

W ramach zainteresowań aerozoloterapią prowadzono badania nad skutecznością leków inhalacyjnych, w tym antybiotyków, steroidów, leków pochodzenia roślinnego oraz ich stabilnością w czasie zabiegów inhalacyjnych wykonywanych różnymi metodami. W pracowni Aerozoloterapii weryfikowano także przydatność dostępnego na rynku sprzętu inhalacyjnego.

Badania związane z astmą dotyczyły w szczególności dzieci najmłodszych i dzieci, u których astma ma przebieg ciężki. Badania te koncentrowały się na ocenie wykładników zapalenia, czynników ryzyka zachorowań i ciężkości przebiegu, przydatności wybranych metod diagnostyki, skuteczności i bezpieczeństwa leczenia, szczególnie wziewnych glikokortykosteroidów. 

Badania farmakogenetyczne dotyczą przede wszystkim oceny polimorfizmu receptora dla beta 2 mimetyków i leków cholinolitycznych.

Wielokierunkowa ocena dzieci z pierwotnymi niedoborami odporności, przede wszystkim powikłania infekcyjne u tych chorych, są kolejnym obszarem zainteresowań pracowników Kliniki.

  • Programy naukowe

Klinika aktualnie prowadzi lub współuczestniczy w realizacji czterech programów KBN, które dotyczą badań genetycznych w astmie i chorobach alergicznych oraz diagnostyki dzieci z pierwotnymi niedoborami odporności.

  • Dorobek

W Klinice powstało 8 rozpraw doktorskich, jedna habilitacyjna. Wyniki projektów naukowych zrealizowanych w Klinice są publikowane w czasopismach polskich i zagranicznych oraz prezentowane na konferencjach krajowych i międzynarodowych. Wyniki badania epidemiologicznego ISAAC, w którym uczestniczyła Klinika, zostały opublikowane w najbardziej renomowanych czasopismach.

Pracownicy Kliniki uczestniczą w przygotowaniu rozdziałów do podręczników z zakresu alergologii, pneumonologii i pediatrii. Prof. J. Alkiewicz był autorem pierwszego w Polsce podręcznika poświęconego leczeniu inhalacyjnemu.

DZIAŁALNOŚĆ SZKOLENIOWA

Działalność szkoleniowa obejmuje kształcenie przed- i podyplomowe. Zajęcia prowadzone są dla studentów polskich i w ramach nauczania w języku angielskim.

Zakres problematyki obejmuje zagadnienia pulmonologii dziecięcej, chorób alergicznych u dzieci i zaburzeń immunologicznych. Klinika posiada akredytację dla szkolenia w zakresie alergologii, chorób płuc i pediatrii. Oprócz organizacji indywidualnych szkoleń organizowane są kursy obowiązkowe w wymienionych dziedzinach (Odrębności chorób alergicznych u dzieci; Kurs wprowadzający do pediatrii). Pod patronatem Kliniki organizowane są konferencje szkoleniowe o zasięgu regionalnym, spośród których najdłuższą tradycję mają zainicjowane przez Prof. J. Alkiewicza Warsztaty Pulmonologiczne. Prof. Alkiewicz prowadził bardzo aktywną edukację w dziedzinie terapii inhalacyjnej. Pracownicy Kliniki są od wielu lat wykładowcami na licznych Zjazdach, Sympozjach i Konferencjach Naukowo-Szkoleniowych.

Klinika uczestniczy w przygotowaniu warsztatów szkoleniowych na temat astmy i chorób infekcyjnych u dzieci organizowanych w skali kraju.

Pracownicy Kliniki są współautorami standardów i wytycznych postępowania w astmie, w tym także w opublikowanych w 2007 r. wytycznych Sekcji Pediatrycznej PTA i wytycznych grupy ekspertów EAACI opublikowanych w 2008 r. (PRACTALL).

DZIAŁALNOŚĆ USŁUGOWA

Klinika jest jedynym w regionie ośrodkiem sprawującym kompleksową opiekę nad chorymi z astma ciężką, mukowiscydozą, wadami wrodzonymi układu oddechowego, pierwotnymi niedoborami odporności. W oddziałach prowadzona jest wysokospecjalistyczna diagnostyka chorób układu oddechowego rzadko występujących i o ciężkim przebiegu. Ponadto prowadzona jest standardowa diagnostyka astmy (w tym także u niemowląt i dzieci najmłodszych), innych chorób alergicznych i chorób przewlekłych układu oddechowego.

..............................................................................................................................................................

*Adres do korespondencji:

Anna Bręborowicz

Klinika Pneumonologii, Alergologii Dziecięcej
i Immunologii Klinicznej
III Katedra Pediatrii UM
60-572 Poznań, ul. Szpitalna 27/33
tel.: + 48 61 849 13 13, 848 01 11
fax: +48 61 848 01 11
e-mail : abreborowicz @wp.pl