OSTEOPOROZA U PACJENTÓW Z POCHP

Osteoporoza często występuje u pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc. Wynika to przynajmniej z dwóch powodów. Pierwszy z nich jest związany z wiekiem. POChP pojawia się głównie po 50. r.ż., a więc w wieku, w którym zaczyna pojawiać się również osteoporoza. Drugim ważnym czynnikiem sprzyjającym rozwojowi osteoporozy u tych pacjentów jest przyjmowanie glikokortykosteroidów najczęściej wziewnych, ale nierzadko również systemowych. W przedstawianym badaniu do analizy użyto danych pochodzących od 658 pacjentów (średniociężka POChP) z przeprowadzonego wcześniej wieloośrodkowego badania TORCH. U zakwalifikowanych do badania chorych raz w roku mierzono wartości BMD („bone mineral density”) oraz odnotowywano incydenty złamań kości. Pacjenci byli losowo przydzieleni do czterech grup: przyjmujący placebo (dwa razy dziennie), salmeterol (dwa razy dziennie 50 mcg), flutikazon (dwa razy dziennie 500 mcg) oraz salmeterol/flutikazon (2 x dziennie 50/500 mcg). Badanie trwało trzy lata. Przed rozpoczęciem badania osteoporozę stwierdzono u 18% mężczyzn i 30 % kobiet. Osteopenię rozpoznawano na podstawie pomiarów BMD i występowała ona u 42% mężczyzna i u 41% kobiet. Po zakończeniu badania nie stwierdzono istotnych statystycznie różnic pomiędzy grupami w odniesieniu do BMD oraz liczby odnotowanych złamań kości. Reasumując można stwierdzić, że pomimo dużej częstości występowania osteoporozy u pacjentów z POCHP, nie wykazano, aby terapia za pomocą wziewnych glikokortykosteroidów w porównaniu do grupy placebo miała istotny wpływ na BMD.

Ferguson G.T., Calverley P.M.A., Anderson J.A., Jenkins Ch.R., Jones P.W., Willits L.R., Yates J.C., Vestbo J. and Celli B.: Prevalence and Progression of Osteoporosis in Patients With COPD. Results From the Towards a Revolution in COPD Health Study. Chest 2009; 136: 1448-1449.

..............................................................................................................................................................

WPŁYW DIETY BEZ PSEUDOALERGENÓW NA PRZEBIEG PRZEWLEKŁEJ, SPONTANICZNEJ POKRZYWKI: BADANIE PROSPEKTYWNE

Przewlekła pokrzywka jest często występującym, przewlekłym  i trudnym do leczenia schorzeniem, co stanowi duży problem nie tylko dla samych pacjentów, ale również dla leczących ich lekarzy. Pojęcia „pseudolergeny” autorzy pracy używają w stosunku do substancji wywołujących reakcje nadwrażliwości/nietolerancji, które powstają bez udziału układu immunologicznego i są bardzo podobne do typowych reakcji alergicznych. Do substancji tych należą różnego rodzaju związki chemiczne dodawane do żywności (np. konserwanty), substancje wazoaktywne, naturalne substancje występujące w owocach, warzywach czy przyprawach. W badaniu wzięli udział pacjenci z przewlekłą, spontaniczną pokrzywką (średniego i ciężkiego stopnia), która słabo reagowała na wcześniejsze leczenie. Dieta była stosowana przez trzy tygodnie. Przyjmowanie antyhistaminików oraz glikokortykosteroidów było kontrolowane i wszelkie zmiany były ściśle odnotowywane. Pacjenci zapisywali codziennie nasilenie zmian skórnych i świądu. Określali także za pomocą walidowanych skal jakość życia. Do badania zakwalifikowano 140 pacjentów, z których 39 w różnym stopniu zareagowało na dietę bez pseudoalergenów. U dziewięciu (6%) udało się zredukować leki bez pogorszenia objawów pokrzywki. Reasumując, dieta zastosowana w tym badaniu wykazała wpływ na zmniejszenie się objawów choroby u co trzeciego badanego. Zastosowanie tego sposobu może również wyodrębnić grupę pacjentów z przewlekłą spontaniczną pokrzywką, którzy szczególnie mogliby odnieść korzyść z tego typu leczenia.

Magerl M., Pisarevskaja D., Scheufele R., Zuberbier T., Maurer M.: Effects of a pseudoallergen-free diet on chronic spontaneous urticaria: a prospective trial.  Allergy 2010; 65: 78-83.

..............................................................................................................................................................

ZWIĄZEK POMIĘDZY NADREAKTYWNOŚCIĄ OSKRZELI, WYKŁADNIKAMI STANU ZAPALNEGO DRÓG ODDECHOWYCH A KONTROLĄ KLINICZNĄ ASTMY

Pomimo wielu dotychczasowych badań nie udało się do końca ustalić, które z licznych parametrów dostępnych do oznaczania u pacjentów z astmą oskrzelową najlepiej korelują ze stanem optymalnej kontroli klinicznej choroby. W badaniu tym autorzy postanowili zanalizować zależność pomiędzy markerami zapalenia toczącego się w drogach oddechowych (eozynofilia w plwocinie, stężenie tlenku azotu w wydychanym powietrzu), nadreaktywnością oskrzeli a kontrolą astmy. W badaniu wzięło udział 134 pacjentów, z których 86 było w trakcie terapii wziewnymi glikokortykosteroidami, u 99 występowały cechy atopii, a 22 było aktywnymi palaczami tytoniu. U wszystkich uczestników badania oznaczono stężenie tlenku azotu w wydychanym powietrzu (FENO), liczbę eozynofilów w indukowanej plwocinie, test prowokacyjny z metacholiną (tylko gdy FEV1>70% wartości należnej) oraz pomiary jakości życia za pomocą kwestionariusza (ACQ Juniper). Uznano, że astma jest dobrze kontrolowana, gdy pacjenci uzyskiwali 0,75 punktów w kwestionariuszu jakości życia (ACQ), natomiast dla astmy niekontrolowanej przyjęto wynik 1,5. U pacjentów z niekontrolowaną astmą stwierdzono istotnie większą nadreaktywność oskrzeli oraz większą liczbę eozynofilów w plwocinie. Nie stwierdzono natomiast istotnych statystycznie różnic pomiędzy grupami w odniesieniu do FENO. W podsumowaniu autorzy pracy stwierdzają, że nadreaktywność oskrzeli mierzona w próbie z metacholiną oraz liczba eozynofilów w plwocinie, ale nie FENO, wykazują korelację z brakiem kontroli astmy.

Quaedvlieg V., Sele J., Henket M. and Louis R.: Association between asthma control and bronchial hyperresponsiveness and airways inflammation: a cross-sectional study in daily practice. Clinical & Experimental Allergy 2009; 39: 1822–1829.

..............................................................................................................................................................

AKTYWNOŚĆ NACZYNIOTWÓRCZA W BŁONIE ŚLUZOWEJ OSKRZELI
U PACJENTÓW CHORYCH NA PRZEWLEKŁĄ OBTURACYJNĄ CHOROBĘ PŁUC I JEJ ZWIĄZEK Z LECZENIEM WZIEWNYM GLIKOKORTYKOSTEROIDAMI

Badanie to podejmuje mało poznane do tej pory zagadnienia związane z aktywnością naczyniotwórczą, zachodzącą w błonie śluzowej oskrzeli, udziałem w niej cytokin wpływających na powstawanie naczyń oraz związku, jaki te czynniki mają z leczeniem wziewnymi glikokortykosteroidami (wGKS) u pacjentów z rozpoznaną POChP. W badaniu wzięły udział następujące grupy pacjentów: 10 pacjentów chorych na POChP do tej pory nieleczonych, 10 chorych na POChP leczonych beklometazonem w nebulizacji (1600–2400 mcg/doba) oraz ośmiu pacjentów stanowiących grupę kontrolną. Pacjentom podczas bronchoskopii pobierano wycinki, w których określano liczbę i rozmiar naczyń oraz wielkość obszaru naczyniowego. Poza tym w pobranym materiale oznaczano ekspresję komórkową naczyniowo-śródbłonkowego czynnika wzrostu (VEGF), podstawowego czynnika wzrostu fibroblastów (bFGF) transformującego czynnika wzrostu β (TGF-β) oraz liczbę komórek zapalnych. Rozmiar naczyń, obszar naczyniowy błony śluzowej, liczba komórek VEGF+, komórek bFGF+ oraz komórek TGF-β+ były istotnie statystycznie większe u chorych z POCHP do tej pory nieleczonych w porównaniu z pozostałymi grupami. Dodatkowo liczba komórek bFGF+ była znacząco większa u chorych leczonych wGKS w porównaniu z grupą kontrolną, a komórek CD8+ i CD68+  w grupie chorych z POChP nieleczonych w porównaniu do pozostałych grup. Na podstawie tego badania można stwierdzić, że zmiany w strukturze naczyń ściany oskrzeli u chorych na POChP są związane bardziej ze zmianami morfologicznymi już istniejących naczyń włosowatych błony śluzowej niż z powstawaniem nowych. Zmiany te można ograniczyć stosując wGKS.

Zanini A., Chetta A., Saetta M., Baraldo S., Castagnetti C., Nicolini G., Neri M., Olivieri D.: Bronchial vascular remodelling in patients with COPD and its relationship with inhaled steroid treatment. Thorax 2009; 64: 1019-1024.